Thứ Tư, 21 tháng 9, 2016

THƯƠNG ĐƯỢC CỨ THƯƠNG Đi -HỒNG HẢI



Biết cuốn sách một cách tình cờ. Một người bạn của bạn bên Mỹ nhờ mình mua dùm để đem qua đó. Ấn tượng đầu tiên của mình qua cái tựa đề là đó là một câu chuyện ngôn tình rồi đây. Mà mình rất ghét thể loại này. Thế nhưng trong thời gian chuyển giao sách, rảnh rang không biết làm gì, mình đã đọc ké và ... rơi nước mắt mấy chục bận. :(. Không phải vì cái nội dung ngôn tình mà là vì cái nhân văn quá của quyển sách .Coi xong quyển sách, mình ngay lập tức add fb của tác giả, để được biết đến nhiều hơn những bài viết mới của anh.

Cuốn sách là tập hợp các câu chuyện kể về những phận đời mà tác giả đã từng trải lòng và những con người vô danh đã cho đi yêu thương một cách không điều kiện. Đơn giản vậy thôi. Nhưng cuốn sách tràn ngập yêu thương. Người lái xe ôm, em bé bán vé số, đứa bé bị bỏ rơi, người đàn ông tật nguyền, cậu trai trẻ bị nhiễm bệnh thế kỉ, người thanh niên tử tù, thằng bạn thân..., và cả chính hoàn cảnh của tác giả. Những câu chuyện ấm áp tình người đẹp đến nao lòng. Trong quyển sách, ta thấy một cuộc sống còn rât nhiều lam lũ, khó khăn nhưng tình cảm với nhau luôn đong đầy. Một thằng bé bán vé số mới học lớp 4 đã phải kiếm tiền nuôi ba mẹ và 2 em. Cực vậy nhưng tâm hồn em đủ rộng để cảm thấy tự hào về công việc của mình và để chia sẻ khó khăn với thằng bạn mới bị giựt cả triệu tiền vé số... Và những câu chuyện khác cũng có những nét đẹp riêng giống như vậy. Ngoài ra, yêu thương ở đây không chỉ dừng lại ở một câu chuyện mà nó mang tính tiếp nối với những câu chuyện khác. Một người hàm ơn người này sẽ tìm cách trả lại cái ơn đó cho những người khác. Câu chuyện đền đáp tiếp nối cứ thế lan rộng ra.

Ở đó ta học được cách mở rộng lòng mình và để trái tim rung động trước những cuộc đời của những con người kém may mắn, cách cho đi vô điều kiện và khéo léo để những con người đó không mặc cảm, cách đối xử lẫn nhau giữa người với người. Như tác giả nói, "Nếu bạn đến với tha nhân vì niềm vui, vì lòng mình biểu đến, chứ không phải để tích phước, thì cuộc trao-nhận sẽ đẹp lắm. Làm việc thiện để tích phước có nghĩa là bạn không trao hay cho gì cả. Chỉ là gửi tiết kiệm mà thôi."

Trong cái xã hội ngày nay với đầy những toan tính, lừa lọc, niềm tin vào cái thiện của con người càng ngày càng mờ nhạt. Và vòng xoáy cuộc sống nhanh quá khiến ta quên rằng mình phải sống chậm lại, để quan sát, cảm nhận và yêu thương. Cuốn sách như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu lắng, gợi ta nhớ lại cái cảm giác hạnh phúc của sự cho đi và nhận lại. "Khi chúng ta đọc được nỗi vui tràn lên mắt lên môi một người xa lạ vì những việc đôi khi rất nhỏ nhặt mà mình làm cho họ, chúng ta sẽ hạnh phúc lắm... Đó là cái hạnh phúc được làm một người có giá trị, dù chỉ cho một con người". Để rồi cuốn sách như nhắc nhở ta: "Sự giả dối là có thật, rất dễ thấy, nhưng hãy tin rằng chúng không phủ trùm lên tất cả. Hãy can đảm yêu thương và để sự tử tế lên ngôi, hãy mạnh dạn nuôi nấng niềm tin vào con người. Hãy làm ơn, đừng bỏ mặc Vân Tiên ốm yếu gày gò trong lòng mình. Uổng lắm".

Suy nghĩ một chút về bản thân mình. Cái nghề tiếp viên của mình có cơ hội gặp rất nhiều người, rất nhiều hoàn cảnh. Nhưng phải thú nhận là trước giờ mình vẫn chưa thật sự quan tâm đến những con người đó mà chỉ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của mình. Có những anh chị thấy mệt mỏi trong người do không đi quen máy bay và liên hệ mình xin thuốc. Mình chỉ đáp ngắn gọn là mình không được phép cho thuốc tuỳ tiện mà phải gọi bác sĩ nếu khách thấy cần thiết và xin lỗi khách. Lẽ ra mình có thể thể hiện một chút quan tâm hơn, làm cho họ một li sữa hay chanh nóng thì có lẽ họ sẽ thấy ấm lòng hơn rất nhiều. Rồi có lần gặp một bác lớn tuổi mà cả chục năm mới về Việt Nam. Bác lo sợ, lóng ngóng trên máy bay, không biết dùng nhà vệ sinh. Đến khi ra máy bay, bác oà khóc tức tưởi khi bị lạc mất đứa con gái đi cùng. Thương bác lắm và ước gì mình chú ý quan tâm đến bác nhiều hơn trong chuyến bay.

Cuốn sách dường như đã làm thức tỉnh mình và khiến ai đọc cũng phải nhìn lại chính bản thân. Trước giờ mình đã sống thế nào? Như lời nhắn nhủ của tác giả, mình biết mình cần "đập bỏ những bức tường kiên cố bao bọc lòng mình, hãy để trái tim rung lên như nó được sinh ra phải thế". Yêu thương phải luyện tập hàng ngày, "Chỉ cần mở cửa lòng mình, bước xuống đời, đi thật chậm, quan sát thật sâu, chúng ta sẽ thấy chật cứng quanh mình những phận đời cúi mặt đang cần một bàn tay nắm." Vì "giữa cuộc đời vô vàn chông chênh cần lắm những tình thương bình dị".

Chris Le không phải nhà văn, anh cũng công nhận điều này, mà chỉ là một người kể chuyện. Chuyện của anh hay vì đó là chuyện đời, nó muôn màu, nó thật, và nó giản dị, nhưng nhân văn. Qua những câu chuyện đó càng phục anh, một người có "trái tim biết rung động, đến tận cùng". "Tay tôi không đủ dài và vai cũng không đủ rộng để ấp ôm hết những khốn cùng nhưng luôn tự an ủi, thôi, cứ trọn vẹn với người nào, vui phần ấy, từng chút một."

Thứ Sáu, 16 tháng 9, 2016

PHỐ NHỮNG CỬA HIỆU U TỐI - PATRICK MODIANO


Cuốn sách là một hành trình tìm kiếm lại con người trước kia của Guy Roland, một người sau một tai nạn trên núi tuyết, đã quên hết những gì từng thuộc về mình. Qua quá trình tìm kiếm của anh, cuộc đời một con người hiện lên thật mong manh, vô thực qua sự tàn phá của thời gian, "tan nhanh trong chiều tối như nỗi buồn trẻ thơ". Một cuộc đời được tái hiện qua dăm ba bức ảnh, qua đôi ba dòng được ghi chép lại trong những cuốn Bottin và niên giám, qua những kí ức nhập nhoạng của những người còn sống và rồi đến họ cũng sẽ tan như mây khói. Như nhân vật chính đã tự sự: "từ cái gì đó xưa kia đã từng là tôi, nay chỉ còn sót lại một cái bóng trong trí nhớ hai nhân viên quầy bar". Thời gian đã và sẽ tàn phá tất cả. Còn gì nữa đâu. "Một ngày đẹp trời, họ độ nhiên hiện lên từ hư vô để rồi lại quay trở về đó sau khi đã bừng lên mấy đốm lấp lánh."..."tất cả chúng ta như người của những bãi tắm và cát... chỉ giữ lại vết chân của chúng ta có vài giây." Cuộc đời con người ngắn ngủi thế đấy.

 Để rồi gần đến cuối quyển sách, dù đã qua một quá trình tìm kiếm kiên nhẫn mà ta có cảm giác như Guy đã gần như định vị được câu chuyện cuộc đời mình thì chính Guy vẫn còn cảm thấy như "có vẻ rất hỗn độn, rất lụn vụn. Những mảnh rời, những mẩu nhỏ của một cái gì chợt trở lại trong tâm trí tôi trong quá trình tìm kiếm... Nhưng xét cho cùng, có lẽ một đời người là thế." . Anh vẫn chưa cảm thấy được mối dây liên kết giữa anh và con người trong quá khứ đó. "Có đúng là đời tôi không? Hay là đời một người khác mà tôi đã lẻn vào?". Một câu hỏi ám ảnh mà anh luôn tự hỏi trong suốt quá trình tìm kiếm.

Cuộc tìm kiếm đầy nhẫn nại của Guy cho ta thấy con người ta dù như thế nào thì lúc nào cũng sẽ đau đáu về nguồn cội, về bản ngã của bản thân. Như Hutte, sếp của Guy ở văn phòng thám tử tư, một người đã mất dấu tích lai lịch bản thân với quá khứ vốn là một tay chơi quần vợt cũng như vị nam tước tóc vàng đẹp trai, luôn băn khoăn việc tìm lại quá khứ của Guy có thực sự bõ công sức không và đã từng khuyên Guy đừng ngoảnh lại quá khứ mà hãy nghĩ đến hiện tại và tương lai. Thì đến khi nghĩ hưu, ông đã thay đổi thái độ. Khi ở Nice và đắm chìm trong những kỉ niệm xưa, ông đã cảm thấy rất hạnh phúc khi quay về với những kí ức tuổi trẻ của ông. Ông thú nhận ông đã "trở về nguồn" và nhận ra rằng "cậu có lí khi nói với tôi rằng trong cuộc đời, không phải tương lai, mà quá khứ mới là đáng kể."

Qua đó, ta có thể thấy một đặc điểm nổi bật trong các tác phẩm của Patrick Modiano, đó là "sự quằn quoại đối với quá khứ". "Modiano coi bản thân mình cũng như cả thế hệ ông là những người không có thời gian. Suy nghĩ định vị cho mình trong lịch sử, tìm hiểu quá khứ của mình trong quá khứ lịch sử và dưới ánh sáng ấy, hình dung rõ hơn những đường nét của tương lai." (Bình luận của Dương Tường, người dịch).

Cái quá khứ lịch sử mà Dương Tường nói đến trong cuốn sách này là cuộc di trú của người Nga sau cách mạng tháng mười và thời kì Pháp bị Đức chiếm đóng (1940-1944). Hoàn cảnh lịch sử đè nặng lên số phận cuộc đời của những nhân vật. Như hoàn cảnh của Gay Orlow: "Có một quốc tịch nào đó như nỗi ám ảnh của cô ấy vậy". Hoặc như Pedro đã từng nói, "đó là thời kì lạ", thời mà những người không có quốc tịch Pháp như anh và những người bạn của anh lúc nào cũng cảm thấy lo sợ, "càng ngày càng ít dám đi ra phố" vì sợ bị sát hạch giấy tờ. Để rồi hoàn cảnh lịch sử đó đã khiến anh và hội bạn anh trốn chạy khỏi Paris, riêng anh và Denise, với nỗi sợ hãi lớn hơn và thường trực hơn, quyết định vượt biên. Và bi kịch bắt đầu. Pedro bị mất trí nhớ do bị bỏ lại trên núi tuyết. Denise mất tích. Cả cuộc đời sau này của anh là những trăn trở về quá khứ và cuộc tìm kiếm nhiều khi vô vọng về con người trước kia.

Cái không khí tăm tối, chán nản như bám chặt lấy toàn bộ tác phẩm. Những phận người mà Guy gặp trong quá trình tìm kiếm bản thân đa phần cũng mang những hoàn cảnh rất riêng làm cho ta có cảm giác con người càng sống lâu thì sẽ càng mệt mỏi với cuộc đời. Một nhạc công piano trĩu nặng, buồn phiền; một người phê bình ẩm thực  đã trở nên bội thực với thức ăn; một người quản gia đơn độc đang cố níu kéo lại quá khứ, một nhiếp ảnh gia luôn sợ sệt và bị ám ảnh bởi các cuộc ám sát.  ... Và rồi thực tế cuộc sống là lãng quên và vô tình. Pedron mất tích liệu có ai đó đi tìm anh như nỗ lực của anh kết nối lại với quá khứ của mình? Người ta gặp nhau rồi chia tay nhau, và nhớ đến nhau trong một giây phút ngắn ngủi nào đó trước khi họ trở lại với cuộc đời và những mối bận tâm riêng của chính họ. Như cái cách Wildmer, người bạn khá thân lúc trước với Pedro, khi vô tình gặp anh ở quán bar, sau một cuộc nói chuyện hỏi thăm tình hình, đã lờ anh đi một cách vô thức để đến với nhóm bạn khác.

 "Phố những cửa hiệu u tối", đó là địa chỉ ở Rome mà có thê từng là nơi ở của Pedron trước khi anh đến Paris, trước cả những kí ức mà anh có được cho đến cuối quyển sách. Guy nói ở cuối quyển sách rằng anh sẽ phải thử trở về thăm lại nơi đó, như là một bước tối hậu. Con phố đó là một manh mối mù mịt về một nơi có thể đã từng là nhà, một nơi mà có thể, chỉ có thể thôi..., Pedron tìm lại được tên thật và nguồn cội của mình. Cái tên phố mang màu sắc u tối, xám xịt, nơi cuộc đời con người chợt xuất hiện với những đường nét mờ ảo rồi lại biến mất ở góc phố lúc nào không hay. Tên con phố cùng với cái hoàn cảnh của nó được đặt thành tiêu đề của cuốn tiểu thuyết như để nhấn mạnh lớp sương mù mờ ảo quanh cuộc đời một con người . Liệu Pedron có tìm lại được cuộc đời anh ở con phố đó? Không ai biết được. Nhưng anh vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm. Mù mịt, và nhiều khi vô vọng nhưng con người ta cần phải tìm về cái gọi là nguồn cội, là bãn ngã. Để có thể đứng vững trong cuộc đời.

Văn phong của Modiano đơn giản, ngắn gọn, không cầu kì và mang màu sắc bí ẩn, cuốn hút. Câu chuyện được kể qua lời tự thuật của Guy Roland. Một Paris hiện lên đơn giản như nó vẫn vậy, với sông Seine, những ngôi nhà, những con đường, công viên, những cây cầu, những con tàu, những cơn gió mùa thu. Tác giả không bỏ qua điều gì cả. Một Paris có những lúc thật buồn bã, không có sức sống trong những số phận con người mà nó chứa đựng, tối tăm trong những khu chung cư "dư âm bước chân của những người thường qua đó và đã biệt tăm từ bấy đến nay" nhưng cũng có lúc thật hư ảo khi Guy và Denise "bồng bềnh trong một đêm thơm lừng mùi hương

16/9/2016