Mình phân tích cuốn sách này theo phương pháp tư duy logic mà mình đã đọc trong cuốn "Tư Duy logic". Có một số mục khó quá mình tạm gác lại cho lần đọc thứ hai sẽ lôi ra nghiền ngẫm.
Đọc cuốn này xong thấy yêu Israel quá đỗi và ước có 1 ngày được đến Israel để tận mắt chứng kiến điều kì diệu được viết đến trong cuốn sách này. Mình thèm được thấy những nông trang công nghệ cao nơi xuất thân của kĩ thuật tưới tiêu nhỏ giọt đình đám mà hiện nay các mô hình nông nghiệp kĩ thuật cao ở Việt Nam đang áp dụng.
Tất cả những điều viết trong cuốn sách này đều hoàn toàn xa lạ với mình. Một đất nước xa quá xa mà trước giờ mình chỉ biết đến qua những thông tin chiến sự. Ai ngờ cái đất nước đó lại có nền nông nghiệp, công nghiệp áp dụng công nghệ cao và tinh thần khởi nghiệp sáng tạo nổi tiếng thế giới đến vậy.
Thôi vào chủ đề chính đi hen:
1. Mục đích chính của cuốn sách:
Cung cấp cho người đọc một bảng phân tích hoàn chỉnh để giải thích hiện tượng Israel, một “Quốc gia khởi nghiệp” đã đạt được sự phát triển thần kì (số lượng các công ty Israel có tên trên sàn chứng khoáng NASDAQ nhiều hơn tất cả các công ty của châu Âu cộng lại; năm 2008, vốn đầu tư bình quân đầu người ở Israel nhiều 2,5 lần Mỹ, 30 lần so với châu Âu, 80 lần so với TQ và 350 lần so với Ấn Độ; chi phí R&D cho dân sự từ 2000 – 2005 đứng đầu thế giới; tốc độ tăng trưởng tăng liên tục trong nhiều năm kể từ 1995 và cao hơn mức trung bình của nhóm các nước phát triển) dù không có một tài nguyên nào đáng kể (95% diện tích là đất khô hạn và bán khô hạn), bản thân lại luôn phải đối mặt với những cuộc chiến tranh từ các nước thù địch (bị tấn công 7 lần chỉ trong 60 năm đầu tiên từ khi lập quốc và bị cấm vận toàn diện về ngoại giao lẫn kinh tế). Để từ đó, các quốc gia có thể dựa theo đó mà rút ra được những bài học cho riêng mình.
2. Những câu hỏi chính mà tác giả đặt ra trong cuốn sách này là:
- Những yếu tố gì tạo nên những thành tựu vượt trội của Israel khiến Israel được coi là “Quốc gia khởi nghiệp”? Tại sao người Israel lại có những yếu tố đó (phân tích hoàn cảnh lịch sử, xã hội, địa lý, chính sách kinh tế)?
- Tại sao các quốc gia Singapore, Mỹ, Hàn Quốc, lại không có được tinh thần khởi nghiệp như Israel có? Họ thiếu cái gì để trở thành một quốc gia khởi nghiệp giống như Israel?
- Sự sáng tạo, cách tân mạnh mẽ của người Israel ở đâu ra? Biểu hiện như thế nào?
- Những thách thức đặt ra đối với Israel trong hoàn cảnh thế giới ngày nay để giữ vững tốc độ phát triển kinh tế thần kì như đã từng làm?
3. Nội dung chính của quyển sách:
Đọc bài trước
Điểm mấu chốt chỉ có ở Israel mà các quốc gia khác không có giúp tạo nên một quốc gia khởi nghiệp đó là cốt lõi văn hóa, điều mà chúng ta rất khó mà có thể bắt chước, chỉ có thể cố gắng học hỏi..
Bản thân Israel ngay từ ngày đầu lập quốc đã là một quốc gia khởi nghiệp. Những người lập nên nhà nước hiện đại này đã xây dựng một quốc gia khởi nghiệp đầu tiên trong lịch sử. Chỉ có những doanh nhân quốc gia này là có sự táo bạo để khởi sinh một đất nước hiện đại hàng đầu trong khu vực mà tổ tien họ đã bị trục xuất từ 2000 năm trước.
Thách thức đối mặt với mọi quốc gia phát triển trong thế kỷ 21 là làm sao để trở thành một nhà máy ý tưởng, bao gồm cả sản sinh ý tưởng tại chỗ và thu lợi từ ý tuởng sản sinh ở nơi khác.Các quốc gia khác có thể nghiên cứu môi trường kích thích sự sáng tạo của Israel để mô phỏng nhằm có thể tự thân phát huy chính sự sáng tạo của mình. Với bất kì quốc gia nào, cơ hội để gia tăng tính sáng tạo là vô cùng to lớn.
5. Khái niệm then chốt ta cần hiểu trong sách:
- tinh thần chutzpah: sự cả gan, táo bạo, gan góc, trắng trợn.
- tinh thần khởi nghiệp: tinh thần được sản sinh khi con người dám vượt qua các rào cản, đảo ngược mọi quy phạm xã hội và tung hoành trong nênc kinh tế tự do thương mại, tất cả nhằm thúc đẩy một ý tưởng cấp tiến.
-Văn hoá Apolo: văn hoá khám phá, thử nghiệm. Mọi bài luyện tập và thông tin đều được đánh giá hàng ngày và tranh luận trong môi trường tương tự phòng thí nghiệm nghiên cứu và phát triển. Bắt nguồn từ câu chuyện nhóm chuyên gia Nasa đã thành công trong việc đưa tàu Apolo an toàn bay về trái đất khi tàu gặp sự cố với bình o2 1970. Mấu chốt là để có thể làm được vậy, những chuyên gia này đã tập luyện chung hàng ngày với những tình huống bất ngờ và khẩn cấp, dưới mọi hình thức và quy mô.
- Văn hoá Columbia: văn hoá tiêu chuẩn cứng nhắc. Trong đó thủ tục và hệ thống kiểm soát mọi thứ, tuân thủ nghiêm ngặt thời gian và ngân sách. Bắt nguồn từ việc con tàu Columbia đã phát nổ ngoài không gian do miếng bọt cách điện bị vỡ 2003. Quan trọng là sự cố này đã được phát hiện và báo cáo lên trên từ hai tuần trước khi tàu nổ nhưng bị bỏ lơ do thông lệ từ những lần trước không có vấn đề gì khi bị vậy.
- Rosh gadol: thái độ dám làm dám chịu. Cách tư duy làm theo lệnh nhưng theo cách tốt nhất, vận dụng óc phán xét và đâu tư mọi nỗ lực cần thiết. Đề cao sự ứng biến hơn là kỉ luật, thách thức lãnh đạo hơn là tôn trọng cấp bậc.
- Sự lưu chuyển chất xám: người tài sẽ ra đi định cư ở nước ngoài rồi quay lại về cố hương.
- Mô hình “cụm kinh tế”: sự tập trung về địa lý trong một lĩnh vực (tập trung về doanh nghiệp, cơ quan chính phủ, trường đại học). Tính chất bắt buộc cần có của cụm kinh tế là chất keo xã hội - quan hệ cộng đồng và làm ăn không tách rời - và vị thế của người trong cuộc.
- Mash up: tư duy đa nhiệm, kết hợp kiến thức nhiều ngành nghề.
- Yozma: Chương trình của chính phủ Israel nhằm mục đích kích thích vốn đầu tư mạo hiểm nước ngoài vào Israel trong đó chính phủ Israel cùng chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư nhưng vẫn cung cấp cho các nhà đầu tư mọi phần thưởng. Ý tưởng: chính phủ sẽ đầu tư 100 tr tạo ra 10 quỹ đầu tư mạo hiểm mới, mỗi quỹ phải có 3 bên làm đại diện (nhà đầu tư mạo hiểm Israel, hang đầu tư ạo hiểm nước ngoài, một công ty đầu tư hoặc 1 ngân hàng Israel). Nếu phía đối tác Israel có thể gây quỹ được 16 tr USD thì chính phủ sẽ cho quỹ này thêm 8 triệu USD
- Những cuộc chiến mà Israel phải trải qua:
+1948: cuộc chiến dành độc lập
+ cuối những năm 1980: phong trào nổi dậy của người Palestine
+ 1991: Cuộc chiến vùng vịnh
+ 1967: Cuộc chiến sáu ngày
+ 1973: cuộc chiến Yom Kippur
+ 1982: cuộc chiến Lebanon lần 1
+ 2001: tiến trình hòa bình Oslo sụp đổ
+ 2006: cuộc chiến Lebanon lần 2
6. Những giả định chính nằm bên dưới tư duy của tác giả là:
Hic. Ngồi suy nghĩ hoài mà không ra. Đơi ngày mưa nào suy nghĩ ra được khi đọc lại cuốn sách này thì mình sẽ bổ sung hén.
7. Nếu ta xem xét sách này một cách nghiêm túc, những hàm ý sẽ là:
Quân đội Israel với một chế độ có một không hai trên thế giới và những trải nghiệm trong quân đội đã đóng một vai trò to lớn và cực kì quan trọng trong việc đào tạo một thế hệ doanh nhân với tinh thần khởi nghiệp cao độ. Nếu các nước khác có những môi trường giả định giống như môi trường quân đội ở Israel từ sớm thì có thể giúp thế hệ trẻ các nước trưởng thành hơn rất nhiều.
8. Những góc nhìn chính được trình bày trong sách này là:
Nội dung tương tự mục 6
9. Một số suy nghĩ của bản thân về cuốn sách: Có rất nhiều cái mình có thể học hỏi từ tinh thần của người Israel.
- Sự táo bạo vốn là “đặc sản” của người Israel. Thật khó để mà có được cái tinh thần này bởi nó được tôi luyện trong môi trường quân đội độc nhất vô nhị của Israel. Nhưng tính cách không dễ dàng khoan nhượng và bảo vệ chính kiến tới cùng của người Israel đáng phải học.
- Người Israel không bị tư tưởng tiểu nông nhỏ hẹp chi phối như đa số người Việt Nam bị. Họ nghĩ lớn và không những lo cho lợi ích của cá nhân mà còn lo cho lợi ích của công ty, thậm chí còn suy nghĩ cho lợi ích của đất nước và còn cho lợi ích của nhân loại (phát minh nào đó của họ sẽ có tác động đến toàn cầu như thế nào). Động lực của họ là xây dựng một đất nước lớn mạnh phục vụ cho người Do Thái. Người Israel không quá quan tâm đến những hơn thua, hiềm khích hay tị nạnh trong công ty mà toàn bộ tâm sức của họ tập trung trong công việc và tranh luận quyết liệt để ra được vấn đề. Một tính cách cực kì hào sảng mà mình cần phải học hỏi.
- Người Israel khuyến khích du lịch thiệt nhiều qua hình tượng “Quyển Sách”. Họ có một tinh thần phượt toàn cầu mạnh mẽ hơn bất kì quốc gia khác. Họ thậm chí xông pha vào những vùng đất hay thị trường không quốc gia nào hứng thú. Đi thật xa, ở thật lâu, nhìn thật kĩ. Với tinh thần như vậy chả trách người Do Thái lại thông minh và hiểu biết như vậy. Tầm nhìn của họ là tầm nhìn toàn cầu chứ không phải cục bộ. Chả trách bác Tony cứ dặn tụi trẻ bọn mình phải đi ra ngoài cái Việt Nam này, mở mắt to ra, chịu cực chịu khổ vào để mà học hỏi. Còn trẻ là phải đi. Ru rú ở cái nước Việt Nam nhỏ bé này để làm gì.
- Người Israel sau 18 tuổi sẽ gia nhập quân đội 2-3 năm, vào đại học và kết hôn, và vì thế trưởng thành hơn rất nhiều so với thanh niên nước ngoài cùng độ tuổi. Đến năm 25 tuổi, những người Israel đã có thể đạt được sự chín chắn, trưởng thành và những kĩ năng quý giá được rèn luyện trong quân đội. Sức sáng tạo cùng với nhiệt huyết tuổi trẻ được tập trung hết trong công việc. Trong khi đó, nước mình 25 tuổi vẫn còn rất ngây thơ, trải nghiệm ít, nhiều hoài nghi về cuộc đời và không có hoài bão. :(.
- Cuộc sống quá dễ dàng chỉ có thể hại chết con người ta. Chính nghịch cảnh mới có thể tôi luyện được vàng. Mình phải học hỏi tinh thần đánh nhanh thắng nhanh của người Israel. Có ý tưởng gì thì xông vào làm ngay và luôn. Quá nhiều thời gian chỉ cho bạn thấy điều gì sẽ thất bại chứ không phải thứ sẽ tạo ra sự thay đổi. Mỗi khoảnh khắc đều có tầm quan trọng chiến lược. Khi doanh nhân Israel có ý tưởng, anh ta sẽ thực hiện nó ngay trong tuần.
- Người Israel có cách nhìn vô cùng khoan dung đối với sự thất bại mà theo tác giả Eric Weiner miêu tả, một quốc gia có lòng bao dung với sự thất bại là quốc gia “của những người được tái sinh, nhưng không phải với ý nghĩa tôn giáo”. Quan trọng là chúng ta đã học được điều gì từ sự thất bại đó. Ở những quốc gia châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc, mình cảm thấy thật sự thương cảm cho những người đã phải tự tử hay bị người đời bu vào phê phán, chê bai khi doanh nghiệp của họ sụp đổ trên thị trường. Với cái nhìn bao dung như vậy, người Israel khuyến khích con người ta đi tìm cơ hội mới, tìm ra giải pháp mới chứ không phải đi bới móc lại những lỗi lầm trong quá khứ để rồi chìm sâu trong sự thất vọng.
- Nói về sự sáng tạo trong cốt tủy của người Israel, cái mình phục là chỉ trong một cuộc nói chuyện với vợ về 1 vấn đề mà vợ gặp phải, người chồng liền đi tìm cách giải quyết. Cuộc sống xung quanh ta có rất nhiều thứ để cải thiện. Cá nhân mình khi nhìn nhận một sự việc cần suy nghĩ và có ham muốn làm thế nào để tốt hơn, hay hơn, đẹp hơn. Tư duy đó sẽ kích thích sự sáng tạo, cải thiện chất lượng cuộc sống xung quanh mình hàng ngày.
- Câu chuyện về Dov Frohman thực sự làm mình xúc động muốn khóc. Hoài bão của Frohman là muốn Israel trở thành quốc gia dẫn đầu trong ngành thiết kế chip. Ông là người đã thuyết phục Intel mở nhà máy thiết kế tại Israel vào năm 1974 dù trước đó Intel chưa bao giờ xây dựng một trung tâm nghiên cứu và phát triển lớn nào ở nước ngoài và thời điểm đó, chưa có một công ty lớn nào đặt bản doanh ở Israel. Vậy mà vào năm 1991, cuộc chiến vùng Vịnh bùng nổ cùng thời gian Intel Israel được giao một nhiệm vụ trọng yếu (sản xuất bộ vi xử lí 386 cho IBM) mà nếu Intel Israel không làm được thì Intel Israel sẽ bị trả giá nghiêm trọng trong dài hạn (mất uy tín với tập đoàn).
Khi Israel chuẩn bị cho cuộc chiến, chính quyền thông báo mọi doanh nghiệp phải đóng cửa để chuẩn bị cho cuộc chiến. Điều này khiến Dov vô cùng lo lắng, không những lo cho Intel Israel và có một nỗi lo còn lớn hơn rất nhiều, đó là sự tồn vong của nền kinh tế công nghệ cao vốn vẫn còn rất non yếu của Israel. Nếu Intel không thể hoạt động trong một tình huống khẩn cấp thì mọi niềm tin của các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư hay thị trường vào sự ổn định của Israel sẽ lập tức sụp đồ.
Đọc tới đây lập tức mình đã thực sự muốn khóc. Một suy nghĩ lớn, suy nghĩ cho cái chung chứ không phải chỉ cho mỗi cá nhân hay công ty của mình. Và điều làm mình khâm phục hơn nữa, điều mà cũng vượt ra ngoài sự mong đợi của Dov, sau cuộc dội bom của Saddam, 75% những công nhân người Israel đã quay trở lại làm việc. Những cuộc tấn công càng tàn khốc bao nhiêu thì sản lượng càng lớn bấy nhiêu. Intel Israel đã tạo dựng một niềm tin vững chắc chứng minh các nhà máy, doanh nghiệp, công ty Israel vẫn có thể hoạt động ngay cả trong những cuộc chiến khốc liệt. Chính là tinh thần quật cương, là bản lĩnh của người Israel như đã thấy khiến Israel trở thành nơi thu hút đầu tư lớn nhất thế giới trong nhiều năm. Israel được người ta tin tưởng không những bởi vì sức sáng tạo vô bờ bến của người Israel mà còn vì chữ tín với những cam kết Israel đưa ra. Những cam kết đó chắc chắn sẽ được thực hiện dưới mọi hoàn cảnh (dù chiến tranh xảy ra, bom dội trên đầu, người Israel vẫn hoàn thành công việc).
10. Những kiến thức vẫn còn chưa nắm nhưng có thể giúp hiểu thêm rõ cuốn sách này
- Lịch sử kinh tế thế giới và các cuộc khủng hoảng kinh tế và công nghệ gần đây.
- Người Do Thái và tại sao họ lại bị ghét đến như vậy
- Sự hình thành nhà nước Israel
Hết
.jpg)