TỪ BURMA ĐẾN MYANMAR - Christoph Hein và Udo Schmidt

Logic của cuốn sách: là những câu chuyện của những người dân Myanmar thuộc nhiều tầng lớp khác nhau để tạo thành một bức tranh phức tạp về đời sống xã hội chính trị Myanmar.

Ý chính:
- 50 năm với chế độ quân phiệt đã tàn phá đất nước Myanmar. Năm 2011, M cải cách từ chế độ quân sự sang dân sự (một xu thế tất yếu dựa trên tình hình chính trị ở M lúc đó). Nhiều cải cách dân chủ triệt để được đưa ra. Đảng đối lập NDP có ghế trong quốc hội. Aung San Suu Kyo được trả tự do. Đảng NDP của bà được người dân ủng hộ nhưng người dân không hoàn toàn tin tưởng NDP có thể giúp đưa Myanmar đi lên. Đó ko phải là đảng của người trẻ. Thành viên Đảng quá ít kinh nghiệm về cải cách kinh tế và chính trị. Aung San Suu Kyo lại ko được quyền làm tổng thống.
- Từ khi cải cách dân chủ, đã có nhiều thay đổi nhưng cuộc sống của người dân myanmar vẫn còn quá nghèo nếu so với các nước láng giềng. Internet chưa được phủ sóng, cơ sở hạ tầng lạc hậu, đói nghèo lạc hậu ... Làn sóng đầu tư mới cùng sự phát triển về du lịch đã từng bước cải thiện cuộc sống người dân. Người dân Myanmar cũng ko ngừng học hỏi để dón đầu xu hướng và thoát nghèo.
- Những thách thức rất lớn của chính phủ mới: giải quyết vấn đề dân tộc thiểu số đòi tự trị, mâu thuẫn sắc tộc tôn giáo, vấn nạn buôn bán ma tuý, buôn người..., kiểm soát làn sóng đầu tư rộng khắp, trung hoà lợi ích kinh tế để đừng bị lợi dụng khai thác tài nguyên...
- Ai muốn làm ăn kinh doanh ở Myanmar thì cần cân thận. Có thể được ăn cả ngã về không. Vào trước thì có thể dành miến bánh nhưng miếng bánh này cũng khó nhai do vướng nhiều bất lợi về chính sách, cơ sở hạ tầng, sự hỗn loạn trong kinh doanh, bất ổn chính trị, sự cạnh tranh của các Cronies vốn có thế mặt.

Suy nghĩ:
- Myanamar giống Việt Nam mình cả chục năm về trước. Một đất nước vốn có vị trí địa lý chiến lược, tài nguyên thiên nhiên giàu có bật nhất, từng là quốc gia thịnh vượng nhất ở DNA dưới thời là thuộc địa của Anh, thế mà giờ phải chịu số phận quá thảm thương và đẫm máu, lạc hậu nghèo nàn cả chục lần so với các quốc gia lân cận. Đúng là thế thời thời thế.
- Đọc mà thương cho những tù nhân chính trị phải sống trong tù cả chục năm vì họ đã đấu tranh chống chế độ độc tài quân sự và kêu gọi nền dân chủ. Có rất nhiều người là những người trẻ, có cả sư sãi, người từ nhiều tầng lớp, nghề nghiệp khác nhau. Gia đình li tán là vì thế.

UTOPIA, ĐỊA ĐÀNG TRẦN GIAN - THOMAS MORE

Một cuốn sách triết học bàn về một nhà nước, một chế độ lý tưởng ở Utopia, cái xứ không thực mà tác giả đã tưởng tượng ra. Để có thể hiểu hết được nội dung của cuốn sách này, nên tham khảo "Nước cộng hoà" của Plato và một số tác phẩm bàn về chế độ xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa của Karl Marx.

Mô tả về nhà nước Utopia trong cuốn sách bao gồm các khía cạnh sau: vị trí địa lý, quy hoạch thành phố, hệ thống chính quyền, phân công lao động xã hội, tổ chức cuộc sống xã hội (ăn uống), quy hoạch thành phố, quan niệm về chiến tranh mở rộng lãnh thổ, quan niệm tôn giáo.

DỐC HẾT TRÁI TIM (Cách Starbucks xây dựng công ty bằng từng tách cà phê）

Tựa sách nghe hơi sến tí đối với một quyển sách kinh doanh. Tuy nhiên sau khi đọc xong thì mình thấy cái tên đó là phù hợp nhất với nội dung quyển sách. Mình thích phong cách viết văn của quyển sách này. Rất chi tiết và chân tình qua những chia sẻ về những giây phút thăng trầm của Starbucks. Một số điểm chính mà mình thích ở cuốn sách:

Triết lí, văn hoá kinh doanh lớn nhất giống nhau giữa Starbuck và Virgin: Đầu tư vào nhân viên --> khách hàng --> cổ đông. Starbucks có một chính sách y tế tốn kém và phúc lợi thưởng cổ phiếu qua chính sách Cổ Phiếu Hạt Đậu. Chính những chính sách này đã khiến nhân viên gắn bó với công ty và góp phần thúc đẩy các ý tượng sáng tạo.

Howard không phải là người sáng lập đầu tiên của Starbucks mà là người đưa Starbucks đi lên từ một cửa hàng bán lẻ ở Seatle trở thành một thương hiệu trên toàn thế giới. --> có thể không cần phải sáng tạo ra một cái gì đó, bạn vẫn có thể là một phần của công ty mình yêu thích bằng cách đề nghị được cộng tác cùng thương hiệu đó. Howard phải mất 1 năm để thuyết phục Starbucks thuê anh và khi đến bước cuối, dù bị từ chối nhưng anh đã cố gắng thuyết phục lần chót và sự quyết tâm của anh đã làm xiêu lòng ban lãnh đạo Starbucks.

Một trong những thành công của Starbucks là cam kết về chất lượng. Không bao giờ nhượng bộ và cung cấp một sản phẩm kém chất lượng. Howard không chấp nhận phương thức nhượng quyền kinh doanh. Anh muốn bảo đảm chính mình có thể kiểm soát chất lượng hạt cà phê khi nó đến tay khách hàng chứ không phải qua một khâu trung gian nào. Việc này là rất khó khăn khi mà có những vụ làm ăn có thể mang đến hàng triệu đô la. Rồi khi cuộc khủng hoảng trong giá cà phê diễn ra, Starbucks thực ra đã có thể mua loại cà phê giá rẻ hơn một tí mà 90% khách hàng không nhận thấy để khắc phục khủng hoảng. Tuy nhiên Starbucks không làm như vậy mà nỗ lực vật lộn cắt giảm chi phí, thay đổi để làm việc hiệu quả hơn. Ngoài ra, Starbucks luôn rất cẩn trọng trong việc chọn đối tác để hợp tác mở rộng thị trường. Công ty luôn tìm kiếm những đối tác hiểu được giá trị cà phê và hữa bảo vệ thương hiệu và chất lượng cà phê.

Mộ bài học thành công trong việc đầu tư đón đầu tăng trưởng. Trong 3 năm đầu tiên, công ty liên tiếp thua lỗ. Năm sau lỗ gấp đôi năm trước. Lí do là Howard đã phải đầu tư đê đặt nền tảng vững chắc cho Starbucks mở rộng trên toàn nước Mỹ trong khi Stabucks lúc đó chỉ có khoảng 20 cửa hàng. Thuê các nhà quản lí kinh nghiệm, đầu tư vào cơ sở vật chất vượt xa nhu cầu hiện tại... --> Rất nhiều doanh ngiệp thất bại là do họ không đầu tư nhân lực cũng như các hệ thống quy trình cần thiết. Họ không đánh giá đúng cảm giác khi phải báo cáo các khoản thua lỗ lớn.

Cần tìm đến các nhà cố vấn. Hãy băng rừng lội suối cho đến chừng nào tìm được một người đón nhận bạn. Và nếu gặp đúng người cố vấn giỏi, đừng e ngại cho họ thấy các điểm yếu của bạn.

Một câu nói  tuy nó không được viết bởi tác giả mà được trích dẫn trong cuốn sách nhưng mình rất thích: "Sự khác biệt giữa vĩ đại và tầm thường trong bất cứ công việc gì hầu hết đều nằm ở trí tưởng tượng và khát vọng đổi mới bản thân hàng ngày". Starbucks đã liên tục thay đổi và phát triển mình. Từ việc là một của hàng bán lẻ cà phê rang xay chất lượng cao, Howard phát triển quầy phục vụ thức uống espresso mang phong cách Ý, rồi Starbucks tập trung phát triển của hàng cà phê với thiết kế tinh tế, ấm áp như một "chốn thư ba", nơi khách hàng có thể nghỉ ngơi sau những căng thẳng của cuộc sống. Sau khi trở thành công ty đại chúng năm 1992, song song với việc mở rộng quy mô cửa hàng ra khắp nước Mỹ, Starbuck liên tục tái phát minh sản phẩm cà phê, sử dụng chiết xuất cà phê và cho ra các sản phẩm mới như frapuchino, kem cà phê, bia cà phê, đưa sản phẩm frapuchino vào bình đóng chai. Tất cả những sản phẩm này đều được sự đón nhận nhiệt tình từ thị trường. Và bây giờ Starbucks thậm chí còn xây dựng một phòng thí nghiệm chuyên nghiên cứu các sản phẩm mới. Sáng tạo đổi mới là chìa khoá để Starbucks có thể tiếp tục dẫn đầu.

Cách xây dựng thương hiệu của Starbucks: không đi theo mô hình truyền thống (P&G: phân phối đại chúng + quảng cáo đại chúng --> cướp thị phần từ tay đối thủ cạnh tranh). Starbucks đặt mục tiêu định hình thị trường, giáo dục khách hàng về sự lãng mạn của cà phê, thông qua nhân viên và các cửa hàng bán lẻ của công ty để xây dựng lòng trung thành của TỪNG khách hàng. Starbucks tập trung vào sản phẩm, con người, tạo sự khác biệt với các cửa hàng khác. --> Mô hình này những tưởng chỉ phù hợp với những cửa hàng địa phương vì cần rất nhiều thời gian để xây dựng mối liên kết giữa khách hàng và công ty. Ngoài ra, ở Starbucks có một thứ bản sắc độc đáo. Chính bản sắc của một công ty sẽ giúp nơ trường tồn. Ở Starbucks có 3 thứ khiến khách hàng luôn tìm đến: cà phê, nhân viên, và trải nghiệm có được ở cửa hàng.

Một trong những trăn trở lớn của Howard là làm thế nào để Starbucks lớn mạnh mà vẫn duy trì được sự thân thiết với nhân viên và khách hàng. Howard không cho phép Starbucks trở thành một chuỗi kinh doanh khổng lồ không có tâm hồn. Starbucks đầu tư vào bộ phận nhân sự, đặt mục tiêu phải xây dựng một không khí tràn ngập sự quan tâm ở công ty vốn chỉ có ở các doanh nghiệp nhỏ. Công ty tập trung xây dựng mộ văn hoá doanh nghiệp dựa trên sự thẳng thắn, quan tâm và giúp các nhân viên cùng nhau phát triển.

Như tựa đề của quyển sách, xuyên suốt câu chuyện thành công của Starbucks là niềm đam mê của Howard với cà phê và khát vọng mang trải nghiệm cà phê chất lượng cao đến với tất cả mọi người. --> một công ty khó có thể phát triển lớn mạnh nếu không có sự đam mê và cái tâm từ nhà lãnh đạo. Nó là kim chỉ nan dẫn lối mọi quyết định lớn nhỏ. Sự đam mê đã khiến Howard mua lại Starbucks bằng mọi giá. Cố gắng thuyết phục các nhà đầu tư tin tưởng vào thành công của Starbucks. Quyết tâm xây dựng công ty toàn cầu với chất lượng tuyệt hảo và phong cách tinh tế, một cá tính táo bạo bất chấp tri thức truyền thống, mộ môi trường làm việc mang tính đầy đam mê với mối liên kết mang tính cá nhân cao giữa công ty, nhân viên và khách hàng. Howard không bao giờ chấp nhận đánh đổi lợi nhuận lấy cái bản sắc,  giá trị và mục tiêu cốt lõi của công ty. Tất cả những điều đó chỉ những người có niềm đam mê với cái tâm chân chính mới làm được. Trên đường đưa công ty phát triển, Howard đã rất nhiều lần phải đắn đo, cân nhắc giữa một bên là lợi nhuận vừ một bên là những giá trị cốt lõi của Starbucks. Làm sao để giữ được những giá trị đó mà công ty vẫn làm ăn có lãi? Có thể có được cả hai mà không cần phải đánh đổi? Starbucks là  mô hình hiếm thấy có thể đạt được một thành công bền vững như vậy.

LIKE A VIRGIN - RICHARD BRANSON

Mình thích cá tính của bác này dễ sợ. Cá tính nổi loạn, một doanh nhân với những tư tưởng phi truyền thống, yêu thích thể thao, có trách nhiệm xã hội. Một số ý chính yêu thích mà mình rút ra được từ cuốn sách "like a Virgin" của Richard Branson".

- Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tập thể dục để cân bằng cuộc sống,  rời khỏi áp lực công việc. Bản thân ông cũng phải thường xuyên lên kế hoạch tập luyện thể thao dù phải thường xuyên di chuyển.

- Nhấn mạnh về việc một doanh nghiệp ngoài mục đích lợi nhuận cũng cần phải có một mục tiêu xã hội để đóng góp cho cộng đồng.

- Trong kinh doanh, việc phát triển nhân viên là ưu tiên hàng đầu: trao quyền cho nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên nói lên ý kiến của mình, khuyến khích các kế hoạch nghỉ ngơi, rèn luyện sức khoẻ, theo đuổi sở thích riêng, sắp xếp công việc theo nguyện vọng của nhân viên và tìm cách kích thích những ý tưởng có thể làm ra lợi nhuận. Mô hình kim tự tháp lật ngược của Richard: quan tâm đến nhân viên --> khách hàng --> cổ đông.

- Tinh thần vui vẻ đặc trưng của Richard: "Nhớ phải luôn vui vẻ. Việc kinh doanh không còn nghĩa lí gì nếu không vui. Xây dựng một mối quan hệ lành mạnh sẽ đem lại cho bạn nhiều lợi ích hơn việc lúc nào cũng phải tranh đấu. Vì vậy, bản thân bạn và doanh ngiệp của bạn cũng bớt nghiêm túc đi. Bạn có thể sẽ vô cùng ngạc nhiên khi biết rằng lúc này, nhiều người khác đang để mắt đến bạn".

- Bài học khi thành lập một doanh nghiệp mới: thấy khoảng trống trên thị trường, xông vào trên nguyên tắc luôn giới hạn thiệt hại, dấn mình vào chuyến phiêu luuw tiếp theo. "Việc bạn lựa chọn cái gì phụ thuộc vào sở thích và mục tiêu của bạn, cũng như mức độ phù hợp của doanh nghiệp mới với khả năng chấp nhận rủi ro của bạn. Về cơ bản, bạn nên học cách đi theo bản năng của mình. Sẽ cần đến dũng khí. Hãy cố lên."

- Xây dựng thương hiệu. Virgin là một ví dụ tuyệt vời , xuất sắc về một thương hiệu có cá tính. Mình cực kì thích video safety instruction của Virgin America và rất nhiều video khác của hãng này. Sáng tạo, hiện đại, độc đáo, hấp dẫn, vui vẻ một cách rất ... Virgin. Và một lời khuyên từ Richard cho việc xây dựng thương hiệu: "có quá nhiều công ty quảng cáo hào nhoáng nhưng lại mang đến các sản phẩm và dịch vụ trung bình. Hãy chỉ hứa những gì bạn có thể làm, rồi sau đó, hãy làm mọi thứ bạn hứa và hơn chút nữa, đó là cách duy nhất giúp bạn kiểm soát được thương hiệu của mình.

- Mắc sai lầm không có gì xấu, miễn là đừng mắc đi mắc lại cùng một sai lầm

- Nhỏ thì đẹp. Một doanh nghiệp có cơ cấu gọn nhẹ, linh hoạt, mang tinh thần doanh nhân là tốt nhất.

THƯƠNG ĐƯỢC CỨ THƯƠNG Đi -HỒNG HẢI

Biết cuốn sách một cách tình cờ. Một người bạn của bạn bên Mỹ nhờ mình mua dùm để đem qua đó. Ấn tượng đầu tiên của mình qua cái tựa đề là đó là một câu chuyện ngôn tình rồi đây. Mà mình rất ghét thể loại này. Thế nhưng trong thời gian chuyển giao sách, rảnh rang không biết làm gì, mình đã đọc ké và ... rơi nước mắt mấy chục bận. :(. Không phải vì cái nội dung ngôn tình mà là vì cái nhân văn quá của quyển sách .Coi xong quyển sách, mình ngay lập tức add fb của tác giả, để được biết đến nhiều hơn những bài viết mới của anh.

Cuốn sách là tập hợp các câu chuyện kể về những phận đời mà tác giả đã từng trải lòng và những con người vô danh đã cho đi yêu thương một cách không điều kiện. Đơn giản vậy thôi. Nhưng cuốn sách tràn ngập yêu thương. Người lái xe ôm, em bé bán vé số, đứa bé bị bỏ rơi, người đàn ông tật nguyền, cậu trai trẻ bị nhiễm bệnh thế kỉ, người thanh niên tử tù, thằng bạn thân..., và cả chính hoàn cảnh của tác giả. Những câu chuyện ấm áp tình người đẹp đến nao lòng. Trong quyển sách, ta thấy một cuộc sống còn rât nhiều lam lũ, khó khăn nhưng tình cảm với nhau luôn đong đầy. Một thằng bé bán vé số mới học lớp 4 đã phải kiếm tiền nuôi ba mẹ và 2 em. Cực vậy nhưng tâm hồn em đủ rộng để cảm thấy tự hào về công việc của mình và để chia sẻ khó khăn với thằng bạn mới bị giựt cả triệu tiền vé số... Và những câu chuyện khác cũng có những nét đẹp riêng giống như vậy. Ngoài ra, yêu thương ở đây không chỉ dừng lại ở một câu chuyện mà nó mang tính tiếp nối với những câu chuyện khác. Một người hàm ơn người này sẽ tìm cách trả lại cái ơn đó cho những người khác. Câu chuyện đền đáp tiếp nối cứ thế lan rộng ra.

Ở đó ta học được cách mở rộng lòng mình và để trái tim rung động trước những cuộc đời của những con người kém may mắn, cách cho đi vô điều kiện và khéo léo để những con người đó không mặc cảm, cách đối xử lẫn nhau giữa người với người. Như tác giả nói, "Nếu bạn đến với tha nhân vì niềm vui, vì lòng mình biểu đến, chứ không phải để tích phước, thì cuộc trao-nhận sẽ đẹp lắm. Làm việc thiện để tích phước có nghĩa là bạn không trao hay cho gì cả. Chỉ là gửi tiết kiệm mà thôi."

Trong cái xã hội ngày nay với đầy những toan tính, lừa lọc, niềm tin vào cái thiện của con người càng ngày càng mờ nhạt. Và vòng xoáy cuộc sống nhanh quá khiến ta quên rằng mình phải sống chậm lại, để quan sát, cảm nhận và yêu thương. Cuốn sách như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu lắng, gợi ta nhớ lại cái cảm giác hạnh phúc của sự cho đi và nhận lại. "Khi chúng ta đọc được nỗi vui tràn lên mắt lên môi một người xa lạ vì những việc đôi khi rất nhỏ nhặt mà mình làm cho họ, chúng ta sẽ hạnh phúc lắm... Đó là cái hạnh phúc được làm một người có giá trị, dù chỉ cho một con người". Để rồi cuốn sách như nhắc nhở ta: "Sự giả dối là có thật, rất dễ thấy, nhưng hãy tin rằng chúng không phủ trùm lên tất cả. Hãy can đảm yêu thương và để sự tử tế lên ngôi, hãy mạnh dạn nuôi nấng niềm tin vào con người. Hãy làm ơn, đừng bỏ mặc Vân Tiên ốm yếu gày gò trong lòng mình. Uổng lắm".

Suy nghĩ một chút về bản thân mình. Cái nghề tiếp viên của mình có cơ hội gặp rất nhiều người, rất nhiều hoàn cảnh. Nhưng phải thú nhận là trước giờ mình vẫn chưa thật sự quan tâm đến những con người đó mà chỉ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của mình. Có những anh chị thấy mệt mỏi trong người do không đi quen máy bay và liên hệ mình xin thuốc. Mình chỉ đáp ngắn gọn là mình không được phép cho thuốc tuỳ tiện mà phải gọi bác sĩ nếu khách thấy cần thiết và xin lỗi khách. Lẽ ra mình có thể thể hiện một chút quan tâm hơn, làm cho họ một li sữa hay chanh nóng thì có lẽ họ sẽ thấy ấm lòng hơn rất nhiều. Rồi có lần gặp một bác lớn tuổi mà cả chục năm mới về Việt Nam. Bác lo sợ, lóng ngóng trên máy bay, không biết dùng nhà vệ sinh. Đến khi ra máy bay, bác oà khóc tức tưởi khi bị lạc mất đứa con gái đi cùng. Thương bác lắm và ước gì mình chú ý quan tâm đến bác nhiều hơn trong chuyến bay.

Cuốn sách dường như đã làm thức tỉnh mình và khiến ai đọc cũng phải nhìn lại chính bản thân. Trước giờ mình đã sống thế nào? Như lời nhắn nhủ của tác giả, mình biết mình cần "đập bỏ những bức tường kiên cố bao bọc lòng mình, hãy để trái tim rung lên như nó được sinh ra phải thế". Yêu thương phải luyện tập hàng ngày, "Chỉ cần mở cửa lòng mình, bước xuống đời, đi thật chậm, quan sát thật sâu, chúng ta sẽ thấy chật cứng quanh mình những phận đời cúi mặt đang cần một bàn tay nắm." Vì "giữa cuộc đời vô vàn chông chênh cần lắm những tình thương bình dị".

Chris Le không phải nhà văn, anh cũng công nhận điều này, mà chỉ là một người kể chuyện. Chuyện của anh hay vì đó là chuyện đời, nó muôn màu, nó thật, và nó giản dị, nhưng nhân văn. Qua những câu chuyện đó càng phục anh, một người có "trái tim biết rung động, đến tận cùng". "Tay tôi không đủ dài và vai cũng không đủ rộng để ấp ôm hết những khốn cùng nhưng luôn tự an ủi, thôi, cứ trọn vẹn với người nào, vui phần ấy, từng chút một."

PHỐ NHỮNG CỬA HIỆU U TỐI - PATRICK MODIANO

Cuốn sách là một hành trình tìm kiếm lại con người trước kia của Guy Roland, một người sau một tai nạn trên núi tuyết, đã quên hết những gì từng thuộc về mình. Qua quá trình tìm kiếm của anh, cuộc đời một con người hiện lên thật mong manh, vô thực qua sự tàn phá của thời gian, "tan nhanh trong chiều tối như nỗi buồn trẻ thơ". Một cuộc đời được tái hiện qua dăm ba bức ảnh, qua đôi ba dòng được ghi chép lại trong những cuốn Bottin và niên giám, qua những kí ức nhập nhoạng của những người còn sống và rồi đến họ cũng sẽ tan như mây khói. Như nhân vật chính đã tự sự: "từ cái gì đó xưa kia đã từng là tôi, nay chỉ còn sót lại một cái bóng trong trí nhớ hai nhân viên quầy bar". Thời gian đã và sẽ tàn phá tất cả. Còn gì nữa đâu. "Một ngày đẹp trời, họ độ nhiên hiện lên từ hư vô để rồi lại quay trở về đó sau khi đã bừng lên mấy đốm lấp lánh."..."tất cả chúng ta như người của những bãi tắm và cát... chỉ giữ lại vết chân của chúng ta có vài giây." Cuộc đời con người ngắn ngủi thế đấy.

 Để rồi gần đến cuối quyển sách, dù đã qua một quá trình tìm kiếm kiên nhẫn mà ta có cảm giác như Guy đã gần như định vị được câu chuyện cuộc đời mình thì chính Guy vẫn còn cảm thấy như "có vẻ rất hỗn độn, rất lụn vụn. Những mảnh rời, những mẩu nhỏ của một cái gì chợt trở lại trong tâm trí tôi trong quá trình tìm kiếm... Nhưng xét cho cùng, có lẽ một đời người là thế." . Anh vẫn chưa cảm thấy được mối dây liên kết giữa anh và con người trong quá khứ đó. "Có đúng là đời tôi không? Hay là đời một người khác mà tôi đã lẻn vào?". Một câu hỏi ám ảnh mà anh luôn tự hỏi trong suốt quá trình tìm kiếm.

Cuộc tìm kiếm đầy nhẫn nại của Guy cho ta thấy con người ta dù như thế nào thì lúc nào cũng sẽ đau đáu về nguồn cội, về bản ngã của bản thân. Như Hutte, sếp của Guy ở văn phòng thám tử tư, một người đã mất dấu tích lai lịch bản thân với quá khứ vốn là một tay chơi quần vợt cũng như vị nam tước tóc vàng đẹp trai, luôn băn khoăn việc tìm lại quá khứ của Guy có thực sự bõ công sức không và đã từng khuyên Guy đừng ngoảnh lại quá khứ mà hãy nghĩ đến hiện tại và tương lai. Thì đến khi nghĩ hưu, ông đã thay đổi thái độ. Khi ở Nice và đắm chìm trong những kỉ niệm xưa, ông đã cảm thấy rất hạnh phúc khi quay về với những kí ức tuổi trẻ của ông. Ông thú nhận ông đã "trở về nguồn" và nhận ra rằng "cậu có lí khi nói với tôi rằng trong cuộc đời, không phải tương lai, mà quá khứ mới là đáng kể."

Qua đó, ta có thể thấy một đặc điểm nổi bật trong các tác phẩm của Patrick Modiano, đó là "sự quằn quoại đối với quá khứ". "Modiano coi bản thân mình cũng như cả thế hệ ông là những người không có thời gian. Suy nghĩ định vị cho mình trong lịch sử, tìm hiểu quá khứ của mình trong quá khứ lịch sử và dưới ánh sáng ấy, hình dung rõ hơn những đường nét của tương lai." (Bình luận của Dương Tường, người dịch).

Cái quá khứ lịch sử mà Dương Tường nói đến trong cuốn sách này là cuộc di trú của người Nga sau cách mạng tháng mười và thời kì Pháp bị Đức chiếm đóng (1940-1944). Hoàn cảnh lịch sử đè nặng lên số phận cuộc đời của những nhân vật. Như hoàn cảnh của Gay Orlow: "Có một quốc tịch nào đó như nỗi ám ảnh của cô ấy vậy". Hoặc như Pedro đã từng nói, "đó là thời kì lạ", thời mà những người không có quốc tịch Pháp như anh và những người bạn của anh lúc nào cũng cảm thấy lo sợ, "càng ngày càng ít dám đi ra phố" vì sợ bị sát hạch giấy tờ. Để rồi hoàn cảnh lịch sử đó đã khiến anh và hội bạn anh trốn chạy khỏi Paris, riêng anh và Denise, với nỗi sợ hãi lớn hơn và thường trực hơn, quyết định vượt biên. Và bi kịch bắt đầu. Pedro bị mất trí nhớ do bị bỏ lại trên núi tuyết. Denise mất tích. Cả cuộc đời sau này của anh là những trăn trở về quá khứ và cuộc tìm kiếm nhiều khi vô vọng về con người trước kia.

Cái không khí tăm tối, chán nản như bám chặt lấy toàn bộ tác phẩm. Những phận người mà Guy gặp trong quá trình tìm kiếm bản thân đa phần cũng mang những hoàn cảnh rất riêng làm cho ta có cảm giác con người càng sống lâu thì sẽ càng mệt mỏi với cuộc đời. Một nhạc công piano trĩu nặng, buồn phiền; một người phê bình ẩm thực  đã trở nên bội thực với thức ăn; một người quản gia đơn độc đang cố níu kéo lại quá khứ, một nhiếp ảnh gia luôn sợ sệt và bị ám ảnh bởi các cuộc ám sát.  ... Và rồi thực tế cuộc sống là lãng quên và vô tình. Pedron mất tích liệu có ai đó đi tìm anh như nỗ lực của anh kết nối lại với quá khứ của mình? Người ta gặp nhau rồi chia tay nhau, và nhớ đến nhau trong một giây phút ngắn ngủi nào đó trước khi họ trở lại với cuộc đời và những mối bận tâm riêng của chính họ. Như cái cách Wildmer, người bạn khá thân lúc trước với Pedro, khi vô tình gặp anh ở quán bar, sau một cuộc nói chuyện hỏi thăm tình hình, đã lờ anh đi một cách vô thức để đến với nhóm bạn khác.

 "Phố những cửa hiệu u tối", đó là địa chỉ ở Rome mà có thê từng là nơi ở của Pedron trước khi anh đến Paris, trước cả những kí ức mà anh có được cho đến cuối quyển sách. Guy nói ở cuối quyển sách rằng anh sẽ phải thử trở về thăm lại nơi đó, như là một bước tối hậu. Con phố đó là một manh mối mù mịt về một nơi có thể đã từng là nhà, một nơi mà có thể, chỉ có thể thôi..., Pedron tìm lại được tên thật và nguồn cội của mình. Cái tên phố mang màu sắc u tối, xám xịt, nơi cuộc đời con người chợt xuất hiện với những đường nét mờ ảo rồi lại biến mất ở góc phố lúc nào không hay. Tên con phố cùng với cái hoàn cảnh của nó được đặt thành tiêu đề của cuốn tiểu thuyết như để nhấn mạnh lớp sương mù mờ ảo quanh cuộc đời một con người . Liệu Pedron có tìm lại được cuộc đời anh ở con phố đó? Không ai biết được. Nhưng anh vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm. Mù mịt, và nhiều khi vô vọng nhưng con người ta cần phải tìm về cái gọi là nguồn cội, là bãn ngã. Để có thể đứng vững trong cuộc đời.

Văn phong của Modiano đơn giản, ngắn gọn, không cầu kì và mang màu sắc bí ẩn, cuốn hút. Câu chuyện được kể qua lời tự thuật của Guy Roland. Một Paris hiện lên đơn giản như nó vẫn vậy, với sông Seine, những ngôi nhà, những con đường, công viên, những cây cầu, những con tàu, những cơn gió mùa thu. Tác giả không bỏ qua điều gì cả. Một Paris có những lúc thật buồn bã, không có sức sống trong những số phận con người mà nó chứa đựng, tối tăm trong những khu chung cư "dư âm bước chân của những người thường qua đó và đã biệt tăm từ bấy đến nay" nhưng cũng có lúc thật hư ảo khi Guy và Denise "bồng bềnh trong một đêm thơm lừng mùi hương

16/9/2016

QUỐC GIA KHỞI NGHIỆP - DAN SENOR & SAUL SINGER (PHẦN 2)

*** Tám nhảm chút***
Mình phân tích cuốn sách này theo phương pháp tư duy logic mà mình đã đọc trong cuốn "Tư Duy logic". Có một số mục khó quá mình tạm gác lại cho lần đọc thứ hai sẽ lôi ra nghiền ngẫm. 
Đọc cuốn này xong thấy yêu Israel quá đỗi và ước có 1 ngày được đến Israel để tận mắt chứng kiến điều kì diệu được viết đến trong cuốn sách này. Mình thèm được thấy những nông trang công nghệ cao nơi xuất thân của kĩ thuật tưới tiêu nhỏ giọt đình đám mà hiện nay các mô hình nông nghiệp kĩ thuật cao ở Việt Nam đang áp dụng. 
Tất cả những điều viết trong cuốn sách này đều hoàn toàn xa lạ với mình. Một đất nước xa quá xa mà trước giờ mình chỉ biết đến qua những thông tin chiến sự. Ai ngờ cái đất nước đó lại có nền nông nghiệp, công nghiệp áp dụng công nghệ cao và tinh thần khởi nghiệp sáng tạo nổi tiếng thế giới đến vậy.

Thôi vào chủ đề chính đi hen: 

1. Mục đích chính của cuốn sách: 
Cung cấp cho người đọc một bảng phân tích hoàn chỉnh để giải thích hiện tượng Israel, một “Quốc gia khởi nghiệp” đã đạt được sự phát triển thần kì (số lượng các công ty Israel có tên trên sàn chứng khoáng NASDAQ nhiều hơn tất cả các công ty của châu Âu cộng lại; năm 2008, vốn đầu tư bình quân đầu người ở Israel nhiều 2,5 lần Mỹ, 30 lần so với châu Âu, 80 lần so với TQ và 350 lần so với Ấn Độ; chi phí R&D cho dân sự từ 2000 – 2005 đứng đầu thế giới; tốc độ tăng trưởng tăng liên tục trong nhiều năm kể từ 1995 và cao hơn mức trung bình của nhóm các nước phát triển) dù không có một tài nguyên nào đáng kể (95% diện tích là đất khô hạn và bán khô hạn), bản thân lại luôn phải đối mặt với những cuộc chiến tranh từ các nước thù địch (bị tấn công 7 lần chỉ trong 60 năm đầu tiên từ khi lập quốc và bị cấm vận toàn diện về ngoại giao lẫn kinh tế). Để từ đó, các quốc gia có thể dựa theo đó mà rút ra được những bài học cho riêng mình.

2. Những câu hỏi chính mà tác giả đặt ra trong cuốn sách này là:
- Những yếu tố gì tạo nên những thành tựu vượt trội của Israel khiến Israel được coi là “Quốc gia khởi nghiệp”? Tại sao người Israel lại có những yếu tố đó (phân tích hoàn cảnh lịch sử, xã hội, địa lý, chính sách kinh tế)?
- Tại sao các quốc gia  Singapore, Mỹ, Hàn Quốc, lại không có được tinh thần khởi nghiệp như Israel có? Họ thiếu cái gì để trở thành một quốc gia khởi nghiệp giống như Israel? 
- Sự sáng tạo, cách tân mạnh mẽ của người Israel ở đâu ra? Biểu hiện như thế nào?
- Những thách thức đặt ra đối với Israel trong hoàn cảnh thế giới ngày nay để giữ vững tốc độ phát triển kinh tế thần kì như đã từng làm?

3. Nội dung chính của quyển sách:

Đọc bài trước

4.Những suy luận (và những kết luận) chính trong sách
Điểm mấu chốt chỉ có ở Israel mà các quốc gia khác không có giúp tạo nên một quốc gia khởi nghiệp đó là cốt lõi văn hóa, điều mà chúng ta rất khó mà có thể bắt chước, chỉ có thể cố gắng học hỏi..
Bản thân Israel ngay từ ngày đầu lập quốc đã là một quốc gia khởi nghiệp. Những người lập nên nhà nước hiện đại này đã xây dựng một quốc gia khởi nghiệp đầu tiên trong lịch sử. Chỉ có những doanh nhân quốc gia này là có sự táo bạo để khởi sinh một đất nước hiện đại hàng đầu trong khu vực mà tổ tien họ đã bị trục xuất từ 2000 năm trước.
Thách thức đối mặt với mọi quốc gia phát triển trong thế kỷ 21 là làm sao để trở thành một nhà máy ý  tưởng, bao gồm cả sản sinh ý tưởng tại chỗ và thu lợi từ ý tuởng sản sinh ở nơi khác.Các quốc gia khác có thể nghiên cứu môi trường kích thích sự sáng tạo của Israel để mô phỏng nhằm có thể tự thân phát huy chính sự sáng tạo của mình. Với bất kì quốc gia nào, cơ hội để gia tăng tính sáng tạo là vô cùng to lớn. 

5. Khái niệm then chốt ta cần hiểu trong sách:
- tinh thần chutzpah: sự cả gan, táo bạo, gan góc, trắng trợn. 
- tinh thần khởi nghiệp: tinh thần được sản sinh khi con người dám vượt qua các rào cản, đảo ngược mọi quy phạm xã hội và tung hoành trong nênc kinh tế tự do thương mại, tất cả nhằm thúc đẩy một ý tưởng cấp tiến.
-Văn hoá Apolo: văn hoá khám phá, thử nghiệm. Mọi bài luyện tập và thông tin đều được đánh giá hàng ngày và tranh luận trong môi trường tương tự phòng thí nghiệm nghiên cứu và phát triển. Bắt nguồn từ câu chuyện nhóm chuyên gia Nasa đã thành công trong việc đưa tàu Apolo an toàn bay về trái đất khi tàu gặp sự cố với bình o2 1970. Mấu chốt là để có thể làm được vậy, những chuyên gia này đã tập luyện chung hàng ngày với những tình huống bất ngờ và khẩn cấp, dưới mọi hình thức và quy mô.
- Văn hoá Columbia: văn hoá tiêu chuẩn cứng nhắc. Trong đó thủ tục và hệ thống kiểm soát mọi thứ, tuân thủ nghiêm ngặt thời gian và ngân sách. Bắt nguồn từ việc con tàu Columbia đã phát nổ ngoài không gian do miếng bọt cách điện bị vỡ 2003. Quan trọng là sự cố này đã được phát hiện và báo cáo lên trên từ hai tuần trước khi tàu nổ nhưng bị bỏ lơ do thông lệ từ những lần trước không có vấn đề gì khi bị vậy.
- Rosh gadol: thái độ dám làm dám chịu. Cách tư duy làm theo lệnh nhưng theo cách tốt nhất, vận dụng óc phán xét và đâu tư mọi nỗ lực cần thiết. Đề cao sự ứng biến hơn là kỉ luật, thách thức lãnh đạo hơn là tôn trọng cấp bậc.
- Sự lưu chuyển chất xám: người tài sẽ ra đi định cư ở nước ngoài rồi quay lại về cố hương.
- Mô hình “cụm kinh tế”: sự tập trung về địa lý trong một lĩnh vực (tập trung về doanh nghiệp, cơ quan chính phủ, trường đại học). Tính chất bắt buộc cần có của cụm kinh tế là chất keo xã hội - quan hệ cộng đồng và làm ăn không tách rời - và vị thế của người trong cuộc. 
- Mash up: tư duy đa nhiệm, kết hợp kiến thức nhiều ngành nghề. 
- Yozma: Chương trình của chính phủ Israel nhằm mục đích kích thích vốn đầu tư mạo hiểm nước ngoài vào Israel trong đó chính phủ Israel cùng chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư nhưng vẫn cung cấp cho các nhà đầu tư mọi phần thưởng. Ý tưởng: chính phủ sẽ đầu tư 100 tr tạo ra 10 quỹ đầu tư mạo hiểm mới, mỗi quỹ phải có 3 bên làm đại diện (nhà đầu tư mạo hiểm Israel, hang đầu tư ạo hiểm nước ngoài, một công ty đầu tư hoặc 1 ngân hàng Israel). Nếu phía đối tác Israel có thể gây quỹ được 16 tr USD thì chính phủ sẽ cho quỹ này thêm 8 triệu USD
- Những cuộc chiến mà Israel phải trải qua:
+1948: cuộc chiến dành độc lập
+ cuối những năm 1980: phong trào nổi dậy của người Palestine
+ 1991: Cuộc chiến vùng vịnh
+ 1967: Cuộc chiến sáu ngày
+ 1973: cuộc chiến Yom Kippur
+ 1982: cuộc chiến Lebanon lần 1
+ 2001: tiến trình hòa bình Oslo sụp đổ
+ 2006: cuộc chiến Lebanon lần 2

6. Những giả định chính nằm bên dưới tư duy của tác giả là:
Hic. Ngồi suy nghĩ hoài mà không ra. Đơi ngày mưa nào suy nghĩ ra được khi đọc lại cuốn sách này thì mình sẽ bổ sung hén. 

7. Nếu ta xem xét sách này một cách nghiêm túc, những hàm ý sẽ là:
Quân đội Israel với một chế độ có một không hai trên thế giới và những trải nghiệm trong quân đội đã đóng một vai trò to lớn và cực kì quan trọng trong việc đào tạo một thế hệ doanh nhân với tinh thần khởi nghiệp cao độ. Nếu các nước khác có những môi trường giả định giống như môi trường quân đội ở Israel từ sớm thì có thể giúp thế hệ trẻ các nước trưởng thành hơn rất nhiều.

8. Những góc nhìn chính được trình bày trong sách này là:
Nội dung tương tự mục 6

9. Một số suy nghĩ của bản thân về cuốn sách: Có rất nhiều cái mình có thể học hỏi từ tinh thần của người Israel.
- Sự táo bạo vốn là “đặc sản” của người Israel. Thật khó để mà có được cái tinh thần này bởi nó được tôi luyện trong môi trường quân đội độc nhất vô nhị của Israel. Nhưng tính cách không dễ dàng khoan nhượng và bảo vệ chính kiến tới cùng của người Israel đáng phải học.

- Người Israel không bị tư tưởng tiểu nông nhỏ hẹp chi phối như đa số người Việt Nam bị. Họ nghĩ lớn và không những lo cho lợi ích của cá nhân mà còn lo cho lợi ích của công ty, thậm chí còn suy nghĩ cho lợi ích của đất nước và còn cho lợi ích của nhân loại (phát minh nào đó của họ sẽ có tác động đến toàn cầu như thế nào). Động lực của họ là xây dựng một đất nước lớn mạnh phục vụ cho người Do Thái. Người Israel không quá quan tâm đến những hơn thua, hiềm khích hay tị nạnh trong công ty mà toàn bộ tâm sức của họ tập trung trong công việc và tranh luận quyết liệt để ra được vấn đề. Một tính cách cực kì hào sảng mà mình cần phải học hỏi.

- Người Israel khuyến khích du lịch thiệt nhiều qua hình tượng “Quyển Sách”. Họ có một tinh thần phượt toàn cầu mạnh mẽ hơn bất kì quốc gia khác. Họ thậm chí xông pha vào những vùng đất hay thị trường không quốc gia nào hứng thú. Đi thật xa, ở thật lâu, nhìn thật kĩ. Với tinh thần như vậy chả trách người Do Thái lại thông minh và hiểu biết như vậy. Tầm nhìn của họ là tầm nhìn toàn cầu chứ không phải cục bộ. Chả trách bác Tony cứ dặn tụi trẻ bọn mình phải đi ra ngoài cái Việt Nam này, mở mắt to ra, chịu cực chịu khổ vào để mà học hỏi. Còn trẻ là phải đi. Ru rú ở cái nước Việt Nam nhỏ bé này để làm gì.

- Người Israel sau 18 tuổi sẽ gia nhập quân đội 2-3 năm, vào đại học và kết hôn, và vì thế trưởng thành hơn rất nhiều so với thanh niên nước ngoài cùng độ tuổi. Đến năm 25 tuổi, những người Israel đã có thể đạt được sự chín chắn, trưởng thành và những kĩ năng quý giá được rèn luyện trong quân đội. Sức sáng tạo cùng với nhiệt huyết tuổi trẻ được tập trung hết trong công việc. Trong khi đó, nước mình 25 tuổi vẫn còn rất ngây thơ, trải nghiệm ít, nhiều hoài nghi về cuộc đời và không có hoài bão. :(.

- Cuộc sống quá dễ dàng chỉ có thể hại chết con người ta. Chính nghịch cảnh mới có thể tôi luyện được vàng. Mình phải học hỏi tinh thần đánh nhanh thắng nhanh của người Israel. Có ý tưởng gì thì xông vào làm ngay và luôn. Quá nhiều thời gian chỉ cho bạn thấy điều gì sẽ thất bại chứ không phải thứ sẽ tạo ra sự thay đổi. Mỗi khoảnh khắc đều có tầm quan trọng chiến lược. Khi doanh nhân Israel có ý tưởng, anh ta sẽ thực hiện nó ngay trong tuần.

- Người Israel có cách nhìn vô cùng khoan dung đối với sự thất bại mà theo tác giả Eric Weiner miêu tả, một quốc gia có lòng bao dung với sự thất bại là quốc gia “của những người được tái sinh, nhưng không phải với ý nghĩa tôn giáo”. Quan trọng là chúng ta đã học được điều gì từ sự thất bại đó. Ở những quốc gia châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc, mình cảm thấy thật sự thương cảm cho những người đã phải tự tử hay bị người đời bu vào phê phán, chê bai khi doanh nghiệp của họ sụp đổ trên thị trường. Với cái nhìn bao dung như vậy, người Israel khuyến khích con người ta đi tìm cơ hội mới, tìm ra giải pháp mới chứ không phải đi bới móc lại những lỗi lầm trong quá khứ để rồi chìm sâu trong sự thất vọng.

- Nói về sự sáng tạo trong cốt tủy của người Israel, cái mình phục là chỉ trong một cuộc nói chuyện với vợ về 1 vấn đề mà vợ gặp phải, người chồng liền đi tìm cách giải quyết. Cuộc sống xung quanh ta có rất nhiều thứ để cải thiện. Cá nhân mình khi nhìn nhận một sự việc cần suy nghĩ và có ham muốn làm thế nào để tốt hơn, hay hơn, đẹp hơn. Tư duy đó sẽ kích thích sự sáng tạo, cải thiện chất lượng cuộc sống xung quanh mình hàng ngày.

- Câu chuyện về Dov Frohman thực sự làm mình xúc động muốn khóc. Hoài bão của Frohman là muốn Israel trở thành quốc gia dẫn đầu trong ngành thiết kế chip. Ông là người đã thuyết phục Intel mở nhà máy thiết kế tại Israel vào năm 1974 dù trước đó Intel chưa bao giờ xây dựng một trung tâm nghiên cứu và phát triển lớn nào ở nước ngoài và thời điểm đó, chưa có một công ty lớn nào đặt bản doanh ở Israel. Vậy mà vào năm 1991, cuộc chiến vùng Vịnh bùng nổ cùng thời gian Intel Israel được giao một nhiệm vụ trọng yếu (sản xuất bộ vi xử lí 386 cho IBM) mà nếu Intel Israel không làm được thì Intel Israel sẽ bị trả giá nghiêm trọng trong dài hạn (mất uy tín với tập đoàn). 
Khi Israel chuẩn bị cho cuộc chiến, chính quyền thông báo mọi doanh nghiệp phải đóng cửa để chuẩn bị cho cuộc chiến. Điều này khiến Dov vô cùng lo lắng, không những lo cho Intel Israel và có một nỗi lo còn lớn hơn rất nhiều, đó là sự tồn vong của nền kinh tế công nghệ cao vốn vẫn còn rất non yếu của Israel. Nếu Intel không thể hoạt động trong một tình huống khẩn cấp thì mọi niềm tin của các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư hay thị trường vào sự ổn định của Israel sẽ lập tức sụp đồ. 
Đọc tới đây lập tức mình đã thực sự muốn khóc. Một suy nghĩ lớn, suy nghĩ cho cái chung chứ không phải chỉ cho mỗi cá nhân hay công ty của mình. Và điều làm mình khâm phục hơn nữa, điều mà cũng vượt ra ngoài sự mong đợi của Dov, sau cuộc dội bom của Saddam, 75% những công nhân người Israel đã quay trở lại làm việc. Những cuộc tấn công càng tàn khốc bao nhiêu thì sản lượng càng lớn bấy nhiêu. Intel Israel đã tạo dựng một niềm tin vững chắc chứng minh các nhà máy, doanh nghiệp, công ty Israel vẫn có thể hoạt động ngay cả trong những cuộc chiến khốc liệt. Chính là tinh thần quật cương, là bản lĩnh của người Israel như đã thấy khiến Israel trở thành nơi thu hút đầu tư lớn nhất thế giới trong nhiều năm. Israel được người ta tin tưởng không những bởi vì sức sáng tạo vô bờ bến của người Israel mà còn vì chữ tín với những cam kết Israel đưa ra. Những cam kết đó chắc chắn sẽ được thực hiện dưới mọi hoàn cảnh (dù chiến tranh xảy ra, bom dội trên đầu, người Israel vẫn hoàn thành công việc).

10. Những kiến thức vẫn còn chưa nắm nhưng có thể giúp hiểu thêm rõ cuốn sách này
- Lịch sử kinh tế thế giới và các cuộc khủng hoảng kinh tế và công nghệ gần đây.
- Người Do Thái và tại sao họ lại bị ghét đến như vậy
- Sự hình thành nhà nước Israel

Hết

REVIEW QUỐC GIA KHỞI NGHIỆP - DAN SENOR & SAUL SINGER

*** Chút dòng tâm sự trước nội dung chính*** 
Cảm thấy có một sự nhụt không hề nhẹ khi mình lập ra cái blog này từ 2015 mà giờ mới  đăng bài đăng thứ 2. :). Mục tiêu lập blog này ra chỉ để khuyến khích mình đọc nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn. Mà ai dè từ năm 2015 đến 2016... Thôi kệ, chúng ta nên hướng đến tương lai thay vì bới móc quá khứ nhể. Hôm nay mình muốn review cuốn Quốc Gia Khởi Nghiệp, một cuốn sách mà dượng Tony (với fb "Tony Buổi Sáng" và "Ăn trưa cùng Tony") khuyên các bạn trẻ nên đọc để nuôi dưỡng ý chí. Đọc cuốn này mất của mình gần cả tháng do lâu ngày không đọc nên đọc chậm ơi là chậm, lại thêm công việc bận rộn, giờ giấc không ổn định nữa. Hehe. 

Đây là một cuốn sách với nội dung rất hay và khá dễ đọc. Trong bài này mình sẽ review sơ sơ nội dung chính của từng chương trong cuốn sách để có thể đi phân tích sâu hơn trong bài đăng tiếp theo. 

Chương 1: “Ngoan cố”
Giới thiệu nét tính cách đặc trưng trong văn hóa Israel nói chung và trong văn hóa doanh nghiệp nói riêng: luôn nghi ngờ cái có sẵn, luôn đặt câu hỏi, tranh luận về mọi vấn đề, đó là tinh thần “chutzpah”, sự táo bạo, thách thức nhiều khi đến mức trắng trợn. Chính nét văn hóa và tinh thần này đã khiến chi nhánh Intel Israel từ một đơn vị hẻo lánh đã trở thành phao cứu sinh cho Intel và cứu sống tập đoàn. Nhóm nghiên cứu Israel đã đi ngược lại những tư duy thông thương, bền bỉ thuyết phục một ban lãnh đạo không khoang nhượng về ý tưởng của họ và tranh luận quyết liệt cho ý tưởng đó.

Chương 2: Doanh nhân trên chiến trường
Phân tích mô hình quân đội Israel nơi một sĩ quan quân đội có quyền ra quyết định lớn hơn người đồng cấp thuộc bất kì quân đội nào trên thế giới, và mô hình quân dự bị không phân biệt cấp bậc. Chính mô hình quân đội như vậy đã trở thành chất xúc tác cho sự sáng tạo của quốc gia Do Thái, phá vỡ hệ thống tôn ti trật tự, củng cố đặc tính lộn xộn và nuôi dưỡng tinh thần chutzpah.

Chương 3: Nhân vật của “Quyển sách”
Quyên sách (mô hình tương tự như Lonely Planet) đã trở thành một hình tượng để miêu tả về "tinh thần phượt toàn cầu mạnh mẽ hơn bất kì quốc gia nào". Châm ngôn của những phượt thủ Israel: “Đi thật xa, ở thật lâu, nhìn thật kĩ”. Chính hoàn cảnh lịch sử xã hội (nhu cầu được giải tỏa sau nhiều năm phục vụ trong quân đội, ý muốn tìm cách thoát khỏi thế giới Ả Rập đã tẩy chay họ, vừa bày tỏ sự thách thức đối với chủ nghĩa phân biệt) và tinh thần của "quyển sách" đã quy định tính cách thích du lịch và sẵn sàng dấn thân của người Israel. Tinh thần này cũng đã thể hiện rất rõ nét trong kinh doanh và những doanh nhân Israel đã đi ra ngoài tìm đến những cơ hội kinh doanh ở những nền văn hoá rất khác biệt, những nền kinh tế mới nổi và các vùng lãnh thổ xa xôi. Và đặc biệt họ đi với tinh thần dân tộc mạnh mẽ, góp phần không nhỏ trong việc quảng bá đất nước Israel với thế giới.

Chương 4: Harvard, Princeton và Yale (Ý chỉ các đơn vị tinh nhuệ của quân đội Israel được xem như cơ sở đào tạo ngang hàng với các trường đại học nổi tiếng trên thế giới)
Vai trò của những trải nghiệm quân đội trong việc nuôi dưỡng văn hoá doanh nghiệp Israel và quy định những tính cách vượt trội của những doanh nhân Israel. Quân đội tạo ra một môi trường đầy thử thách, rủi ro, áp lực căng thẳng buộc bạn phải tự suy nghĩ, đưa ra những quyết định sống còn, tuân thủ kỉ cương, rèn luyện trí não, rèn luyện những kĩ năng mà cũng rất cần thiết trong kinh doanh. Tất cả những điều này làm thay đổi năng lực và tinh thần của mỗi cá nhân. Những người đã từng tham gia quân đội trưởng thành hơn rất nhiều, trải nghiệm sống hơn. Quân độicòn dạy bạn cách làm việc với mọi người đến từ mọi tầng lớp trong xã hội vốn rất hữu ích khi giao dịch với nhà cung cấp và khách hàng trong kinh doanh. Ngoài ra, môi trường Quân đội ở Israel có thể nuôi dướng một mối quan hệ ràng buộc hoàn toàn khác biệt. Ai cũng đều biết nhau. Điều này rất có ích trong mối quan hệ trong kinh doanh sau này.
Người Israel sau khi học xong cấp 3 đều phải vào quân đội 2-3 năm, sau đó học đại học và kết hôn. Với những trải nghiệm hữu ích trong quân đội, một người Israel trưởng thành hơn rất nhiều so với người cùng lứa tuổi ở các nước khác. Cộng với bầu nhiệt huyết tuổi trẻ, họ trở nên vượt trội trong tư duy và sức sáng tạo.

Chương 5: Nơi trật tự gặp hỗn loạn
Sự không đồng nhất có sức mạnh kích thích sự sáng tạo trong nền kinh tế. Trật tự cứng nhắc và hỗn loạn ngẫu nhiên gặp nhau sẽ tạo ra sự thích nghi, tinh xảo và sáng tạo ở mức độ cao.
Ở các quốc gia khác chỉ có trật tự cứng nhắc. Ở Israel, họ vừa có trật tự (thể chế chính trị và nền pháp quyền ổn định, văn hoá không phân biệt tầng lớp, nghi thức, chế độ quân dịch bình đẳng) lại vừa có sự hỗn loạn (tư duy rosh gadol cùng khả năng phán xét cực đoan, được học thuyết thử nghiệm – văn hóa Apolo - hỗ trợ). --> không ngạc nhiên khi Israel trở thành một quốc gia khởi nghiệp.

Chương 6: Một chính sách công nghiệp hiệu quả
Phân tích 3 giai đoạn của nền kinh tế Israel với 2 giai đoạn phát triển thần kì xen giữa một “thập kỉ mất mát). Bàn tay tác động của chính phủ thông qua các chính sách kinh tế đã khiến cho nền kinh tế Israel phát triển thần kì cũng như làm chậm sự phát triển trong “thập kỉ mất mát”. Trong giai đoạn đầu (1948 – 1970), chính phủ đầu tư quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng và hình thành một cách thận trọng của các ngành công nghiệp (công nghiệp hàng không) cũng như việc áp dụng công nghệ cao trong mô hình nông trang đã khiến Israel đặt sự phát triển nhảy vọt (GDP tăng 4 lần). Tuy nhiên, chính phủ chi phối khối doanh nghiệp tư nhân nhỏ bé và sơ khai, không khuyến khích tinh thần khởi nghiệp khối tư nhân. 1970-1990: thập kỉ mất mát, giai đoạnh kinh tế đình trệ và lạm phát tăng cao do chiến tranh và sự độc quyền vốn. 1990 đến nay, với sự xúc tác của chính phủ các hàng loạt chính sách cải cách kinh tế và qua quỹ đầu tư mạo hiểm Yozma, khối doanh nghiệp cá nhân và các công ty khởi nghiệp phát triển mạnh mẽ.

Chương 7: Nhập Cư
 Israel là nhà của hơn 70 quốc tịch và nền văn hoá. Dân số tăng gần 9 lần trong 60 năm (860,000 người năm 1948 đến 7,1 tr người ngày nay). Chính sách nhập cư tự do của Israel cho phép tất cả những người Do Thái có thể nhập cư vào Israel và trở thành công dân Israel ngay ngày đầu bước chân vào Israel mà không cần trải qua bất kì bài kiểm tra hay rào cản nào. Đặc điểm này đã góp phần vào việc hình thành nhà nước khởi nghiệp Israel. Người nhập cư không ngại làm từ đầu, dám mạo hiểm. Một quốc gia của người nhập cư là một quốc gia của tay chơi khởi nghiệp. Chính cộng đồng người nhập cư Do Thái đã góp phần khai khẩn đất đai, chiến đấu trong cuộc chiến của Israel, thổi sinh khí vào nền kinh tế của một đất nước mới ra đời. 

Chương 8: Cộng đồng Do Thái hải ngoại
Israel có thể bùng nổ công nghệ và vươn lên trở thành những trung tâm toàn cầu của sự sáng tạo, tiên phong là những người Israel đã đắm chìm trong nền văn hoá của thung lũng Silicon học hỏi. Để rồi họ quay về Israel, không những trở thành chất xúc tác cho sự phát triển công nghệ của Israel, mà còn xây dựng những hoạt động dùng người Israel, vốn tạo ra các bước đột phá quan trọng cho tập đoàn nơi họ làm việc (Michael Laor của Cisco, Dov Frohman của Intel đã thuyết phục tập đoàn xây dựng trung tâm R&D tại Israel). Ngoài ra, chính phủ Israel đã và còn có thể tận dụng những người Do Thái không thuộc quốc tịch Israel trên khắp thế giới để như cách Peres và Ben-gurion đã chiêu mộ thành công Schwimmer, một người Mỹ gốc Do Thái, người sau này đã tạo ra ngành công ngiệp hàng không Israel, giúp tạo ra một trong những cú hích dài hạn lớn nhất cho nền kinh tế Israel.

Chương 9: Phép thử của Buffet
Bất chấp Israel là vùng đất với chính trị cực kì bất ổn, đầu tư nước ngoài của Israel không ngừng tăng. Các ông lớn trong lĩnh vực công nghệ và đầu tư Mỹ (Intel, Google, Warren Buffet, Microsoft) vẫn quyết định đầu tư vào Israel trong những giai đoạn mà Israel đang trải qua các cuộc chiến lớn (cuộc chiến vùng Vịnh 1991, cuộc chiên Lebanon 2006…). Quan điểm đầu tư của Buffet, một người vốn nối tiếng với thuyết e ngại rủi ro, cho trường hợp Israel có thể lí giải hiện tượng kì lạ này. Nếu các công xưởng của Israel bị đánh bom, họ sẽ xây một nhà máy khác. Nhà máy không đại diện cho giá trị của công ty. Chính tài năng của nhân viên và ban quản lí, nền tảng quốc tế của các khách hàng trung thành và thương hiệu mới tạo nên giá trị của công ty. Nên dù tên lửa có thể phá huỷ các nhà máy, thì trong mắt Buffet, chúng vẫn không đại diện cho rủi ro thảm hoạ. Câu hỏi về rủi ro thảm hoạ gần như trở nên vô nghĩa đối với giới đầu tư và các tập đoàn đa quốc gia đang tìm cách kinh doanh tại Israel.

Chương 10: Yozma
Điểm khởi đầu của ngành đầu tư mạo hiểm ở Israel. Các công ty khởi nghiệp Israel lúc đó đang gặp khó khăn trong việc huy động vốn và một điểm mấu chốt nữa là tuy các công ty có những sản phẩm tốt nhưng họ không có kinh nghiệm phát triển công ty và thương mại hóa sản phẩm. Với chương trình Yozma, chính phủ đã hấp dẫn được các nhà đầu tư mạo hiểm nước ngoài và tạo nên sức bật mới cho các công ty khởi nghiệp. Kết quả là từ 1992 đến đầu 2009 đã có khoảng 240 quỹ đầu tư mạo hiểm tại Israel. Yozma đã cung cấp thành phần quan trọng còn thiếu để cho phép ngành công nghệ Israel tham gia đợt  bùng nổ công nghệ của những năm 1990. 

Chương 11: Phản bội và cơ hội
Sự hình thành của nền công nghiệp quốc phòng Israel bắt nguồn từ sự phản bội của đồng minh Pháp thân cận vào năm 1967 ngay trước thềm cuộc chiến sáu ngày ở Israel. Sự phản bội của Pháp đã khiến Israel tin rằng họ không thể tiếp tục lệ thuộc quá nhiều và các nhà cung cấp vũ khí nước ngoài. Israel dần dần đã chế tạo ra xe tăng, nghiên cứu phát triển ra những chiếc chiến đấu cơ hiện đại (trong đó có Lavi, chiếc chiến đấu cơ tốt nhất thế giới), để từ đó Israel đã gia nhập CLB của khoảng hơn 10 quốc gia phóng thành công vệ tinh vào không gian, một thành tựu không thể đặt được nếu thiếu những kiến thức công nghệ tích lũy được trong quá trình phát triển máy bay Lavi. Một kết quả đạt được nữa của sự gia tăng đầu tư nghiên cứu và phát triển khoa học quân sự là Israel đã tạo ra một thế hệ kỹ sư giàu kinh nghiệm.

Chương 12: Từ đầu dạn tên lửa đến mạch nước phun
Ở Israel có một tư duy đa nhiệm, đa ngành nghề trong đó các chức danh hoàn toàn không có ý nghĩa. Có thể thực tế quân đội đã buộc người Israel phải làm việc đa nhiệm (VD: mọi máy bay đều phải thực hiện nhiều loại tác chiến khác nhau chứ không chuyên môn hóa như các nước khác). Chính cách suy nghĩ tự do đa chiều, kết hợp kiến thức nhiều ngành nghề như vậy (mash up) đã trở thành chén thánh của sự sáng tạo công nghệ. Những công ty khởi nghiệp ở Israel đã ra đời từ những ý tưởng sáng tạo kết nối kiến thức nhiều ngành nghề khác nhau như sự kết hợp giữa thiết bị y tế và công nghệ sinh học, giữa quân sự và y học… Nổi tiếng nhất phải kể đến kiện tướng mash up của Israel là Yossi Gross với 17 công ty khởi nghiệp và chìa khóa cho thành công của Yossi đó là cách tiếp cận đa ngành mà Yossi có được. 

Chương 13: Thế lưỡng nan của Sheikh
Một cụm kinh tế đúng nghĩa sẽ góp phần hình thành nền kinh tế kinh doanh tăng trưởng cao. Israel là một cụm kinh tế sáng tạo cách tân đúng nghĩa, một điều rất hiếm thấy, nơi có những con người dám nghĩ dám nói dám làm, một đội ngũ kĩ sư và nhà khoa học chất lượng, nơi không phân biệt giai cấp hay tôn ti trật tự, không có hạn chế về nhập cư, nơi có các chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế, chất lượng giáo dục phát triển với những trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu thế giới, nơi sự sáng tạo được đề cao và thúc đẩy.
Không phải mô hình cụm kinh tế ở quốc gia nào cũng thành công. Các cụm kinh tế ở Dubai thiếu sự gắn bó giữa các cộng đồng trong cụm vốn là một yếu tố then chốt có thể giúp cụm kinh tế phát triển. Ngoài ra ở Dubai, quyền tự do ngôn luận bị hạn chế nên sự sáng tạo, cách tân bị kìm hãm. Ở các quốc gia Ả Rập lại có những rào cản khác ngăn cản sự sáng tạo và cách tân phát triển như nguồn dầu mỏ dồi dào khiến chính phủ không tìm cách giải quyết những phàn nàn của các doanh nghiệp, các hạn chế quyền tự do chính trị, vị thế của người phụ nữ không được tôn trọng và chất lượng giáo dục, chính sách nhập cư không tốt.

Chương 14: Các mối đe dọa đối với sự thần kì của nền kinh tế
 Israel đã tăng trưởng xuất sắc vượt qua 2 cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới lớn và những diễn biến chính trị bất ổn. Với cuộc suy thoái toàn cầu hiện nay, Israel đặt ra mục tiêu trở thành một trong những quốc gia hàng đầu tính theo bình quân GDP đầu người và giữ cho nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng. Để đạt được mục tiêu đó, Israel cần phải tìm cách khắc phục những khó khăn hiện tại như: quá lệ thuộc vào đầu tư mạo hiểm toàn cầu, quá phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu, an ninh khu vực (Iran), chảy máu chất xám, sự tham gia ít ỏi của dân số lao động vào nền kinh tế.  Hiện nay, Israel có những cản trở (đa phần về mặt chính sách) nhưng với 1 nền tảng văn hoá và thể chế hiếm hoi độc nhất, tin rằng Israel có thể tăng trưởng kinh tế nhanh hơn nữa.

--Còn tiếp --