Tôi, Charley và hành trình nước Mỹ - John Steinbeck

Đọc cuốn sách này đơn giản vì ba nguyên do.
Thứ nhất đó là nhật kí hành trình mà mình thì rất thích những cuộc hành trình.
Thứ hai, nội dung cuốn sách nói về nước Mỹ, mà mình hay bay Mỹ nên muốn tìm hiểu. Thứ ba, tác giả cuốn sách là người đã từng đoạt giải Nobel văn học. Mình muốn biết một người với bút lực và tư tưởng đã được thừa nhận như thế thì sẽ viết gì và viết như thế nào trong một cuốn nhật kí hành trình chứ không phải tiểu thuyết hư cấu.

TỪ BURMA ĐẾN MYANMAR - Christoph Hein và Udo Schmidt

Logic của cuốn sách: là những câu chuyện của những người dân Myanmar thuộc nhiều tầng lớp khác nhau để tạo thành một bức tranh phức tạp về đời sống xã hội chính trị Myanmar.

Ý chính:
- 50 năm với chế độ quân phiệt đã tàn phá đất nước Myanmar. Năm 2011, M cải cách từ chế độ quân sự sang dân sự (một xu thế tất yếu dựa trên tình hình chính trị ở M lúc đó). Nhiều cải cách dân chủ triệt để được đưa ra. Đảng đối lập NDP có ghế trong quốc hội. Aung San Suu Kyo được trả tự do. Đảng NDP của bà được người dân ủng hộ nhưng người dân không hoàn toàn tin tưởng NDP có thể giúp đưa Myanmar đi lên. Đó ko phải là đảng của người trẻ. Thành viên Đảng quá ít kinh nghiệm về cải cách kinh tế và chính trị. Aung San Suu Kyo lại ko được quyền làm tổng thống.
- Từ khi cải cách dân chủ, đã có nhiều thay đổi nhưng cuộc sống của người dân myanmar vẫn còn quá nghèo nếu so với các nước láng giềng. Internet chưa được phủ sóng, cơ sở hạ tầng lạc hậu, đói nghèo lạc hậu ... Làn sóng đầu tư mới cùng sự phát triển về du lịch đã từng bước cải thiện cuộc sống người dân. Người dân Myanmar cũng ko ngừng học hỏi để dón đầu xu hướng và thoát nghèo.
- Những thách thức rất lớn của chính phủ mới: giải quyết vấn đề dân tộc thiểu số đòi tự trị, mâu thuẫn sắc tộc tôn giáo, vấn nạn buôn bán ma tuý, buôn người..., kiểm soát làn sóng đầu tư rộng khắp, trung hoà lợi ích kinh tế để đừng bị lợi dụng khai thác tài nguyên...
- Ai muốn làm ăn kinh doanh ở Myanmar thì cần cân thận. Có thể được ăn cả ngã về không. Vào trước thì có thể dành miến bánh nhưng miếng bánh này cũng khó nhai do vướng nhiều bất lợi về chính sách, cơ sở hạ tầng, sự hỗn loạn trong kinh doanh, bất ổn chính trị, sự cạnh tranh của các Cronies vốn có thế mặt.

Suy nghĩ:
- Myanamar giống Việt Nam mình cả chục năm về trước. Một đất nước vốn có vị trí địa lý chiến lược, tài nguyên thiên nhiên giàu có bật nhất, từng là quốc gia thịnh vượng nhất ở DNA dưới thời là thuộc địa của Anh, thế mà giờ phải chịu số phận quá thảm thương và đẫm máu, lạc hậu nghèo nàn cả chục lần so với các quốc gia lân cận. Đúng là thế thời thời thế.
- Đọc mà thương cho những tù nhân chính trị phải sống trong tù cả chục năm vì họ đã đấu tranh chống chế độ độc tài quân sự và kêu gọi nền dân chủ. Có rất nhiều người là những người trẻ, có cả sư sãi, người từ nhiều tầng lớp, nghề nghiệp khác nhau. Gia đình li tán là vì thế.

UTOPIA, ĐỊA ĐÀNG TRẦN GIAN - THOMAS MORE

Một cuốn sách triết học bàn về một nhà nước, một chế độ lý tưởng ở Utopia, cái xứ không thực mà tác giả đã tưởng tượng ra. Để có thể hiểu hết được nội dung của cuốn sách này, nên tham khảo "Nước cộng hoà" của Plato và một số tác phẩm bàn về chế độ xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa của Karl Marx.

Mô tả về nhà nước Utopia trong cuốn sách bao gồm các khía cạnh sau: vị trí địa lý, quy hoạch thành phố, hệ thống chính quyền, phân công lao động xã hội, tổ chức cuộc sống xã hội (ăn uống), quy hoạch thành phố, quan niệm về chiến tranh mở rộng lãnh thổ, quan niệm tôn giáo.

DỐC HẾT TRÁI TIM (Cách Starbucks xây dựng công ty bằng từng tách cà phê）

Tựa sách nghe hơi sến tí đối với một quyển sách kinh doanh. Tuy nhiên sau khi đọc xong thì mình thấy cái tên đó là phù hợp nhất với nội dung quyển sách. Mình thích phong cách viết văn của quyển sách này. Rất chi tiết và chân tình qua những chia sẻ về những giây phút thăng trầm của Starbucks. Một số điểm chính mà mình thích ở cuốn sách:

Triết lí, văn hoá kinh doanh lớn nhất giống nhau giữa Starbuck và Virgin: Đầu tư vào nhân viên --> khách hàng --> cổ đông. Starbucks có một chính sách y tế tốn kém và phúc lợi thưởng cổ phiếu qua chính sách Cổ Phiếu Hạt Đậu. Chính những chính sách này đã khiến nhân viên gắn bó với công ty và góp phần thúc đẩy các ý tượng sáng tạo.

Howard không phải là người sáng lập đầu tiên của Starbucks mà là người đưa Starbucks đi lên từ một cửa hàng bán lẻ ở Seatle trở thành một thương hiệu trên toàn thế giới. --> có thể không cần phải sáng tạo ra một cái gì đó, bạn vẫn có thể là một phần của công ty mình yêu thích bằng cách đề nghị được cộng tác cùng thương hiệu đó. Howard phải mất 1 năm để thuyết phục Starbucks thuê anh và khi đến bước cuối, dù bị từ chối nhưng anh đã cố gắng thuyết phục lần chót và sự quyết tâm của anh đã làm xiêu lòng ban lãnh đạo Starbucks.

Một trong những thành công của Starbucks là cam kết về chất lượng. Không bao giờ nhượng bộ và cung cấp một sản phẩm kém chất lượng. Howard không chấp nhận phương thức nhượng quyền kinh doanh. Anh muốn bảo đảm chính mình có thể kiểm soát chất lượng hạt cà phê khi nó đến tay khách hàng chứ không phải qua một khâu trung gian nào. Việc này là rất khó khăn khi mà có những vụ làm ăn có thể mang đến hàng triệu đô la. Rồi khi cuộc khủng hoảng trong giá cà phê diễn ra, Starbucks thực ra đã có thể mua loại cà phê giá rẻ hơn một tí mà 90% khách hàng không nhận thấy để khắc phục khủng hoảng. Tuy nhiên Starbucks không làm như vậy mà nỗ lực vật lộn cắt giảm chi phí, thay đổi để làm việc hiệu quả hơn. Ngoài ra, Starbucks luôn rất cẩn trọng trong việc chọn đối tác để hợp tác mở rộng thị trường. Công ty luôn tìm kiếm những đối tác hiểu được giá trị cà phê và hữa bảo vệ thương hiệu và chất lượng cà phê.

Mộ bài học thành công trong việc đầu tư đón đầu tăng trưởng. Trong 3 năm đầu tiên, công ty liên tiếp thua lỗ. Năm sau lỗ gấp đôi năm trước. Lí do là Howard đã phải đầu tư đê đặt nền tảng vững chắc cho Starbucks mở rộng trên toàn nước Mỹ trong khi Stabucks lúc đó chỉ có khoảng 20 cửa hàng. Thuê các nhà quản lí kinh nghiệm, đầu tư vào cơ sở vật chất vượt xa nhu cầu hiện tại... --> Rất nhiều doanh ngiệp thất bại là do họ không đầu tư nhân lực cũng như các hệ thống quy trình cần thiết. Họ không đánh giá đúng cảm giác khi phải báo cáo các khoản thua lỗ lớn.

Cần tìm đến các nhà cố vấn. Hãy băng rừng lội suối cho đến chừng nào tìm được một người đón nhận bạn. Và nếu gặp đúng người cố vấn giỏi, đừng e ngại cho họ thấy các điểm yếu của bạn.

Một câu nói  tuy nó không được viết bởi tác giả mà được trích dẫn trong cuốn sách nhưng mình rất thích: "Sự khác biệt giữa vĩ đại và tầm thường trong bất cứ công việc gì hầu hết đều nằm ở trí tưởng tượng và khát vọng đổi mới bản thân hàng ngày". Starbucks đã liên tục thay đổi và phát triển mình. Từ việc là một của hàng bán lẻ cà phê rang xay chất lượng cao, Howard phát triển quầy phục vụ thức uống espresso mang phong cách Ý, rồi Starbucks tập trung phát triển của hàng cà phê với thiết kế tinh tế, ấm áp như một "chốn thư ba", nơi khách hàng có thể nghỉ ngơi sau những căng thẳng của cuộc sống. Sau khi trở thành công ty đại chúng năm 1992, song song với việc mở rộng quy mô cửa hàng ra khắp nước Mỹ, Starbuck liên tục tái phát minh sản phẩm cà phê, sử dụng chiết xuất cà phê và cho ra các sản phẩm mới như frapuchino, kem cà phê, bia cà phê, đưa sản phẩm frapuchino vào bình đóng chai. Tất cả những sản phẩm này đều được sự đón nhận nhiệt tình từ thị trường. Và bây giờ Starbucks thậm chí còn xây dựng một phòng thí nghiệm chuyên nghiên cứu các sản phẩm mới. Sáng tạo đổi mới là chìa khoá để Starbucks có thể tiếp tục dẫn đầu.

Cách xây dựng thương hiệu của Starbucks: không đi theo mô hình truyền thống (P&G: phân phối đại chúng + quảng cáo đại chúng --> cướp thị phần từ tay đối thủ cạnh tranh). Starbucks đặt mục tiêu định hình thị trường, giáo dục khách hàng về sự lãng mạn của cà phê, thông qua nhân viên và các cửa hàng bán lẻ của công ty để xây dựng lòng trung thành của TỪNG khách hàng. Starbucks tập trung vào sản phẩm, con người, tạo sự khác biệt với các cửa hàng khác. --> Mô hình này những tưởng chỉ phù hợp với những cửa hàng địa phương vì cần rất nhiều thời gian để xây dựng mối liên kết giữa khách hàng và công ty. Ngoài ra, ở Starbucks có một thứ bản sắc độc đáo. Chính bản sắc của một công ty sẽ giúp nơ trường tồn. Ở Starbucks có 3 thứ khiến khách hàng luôn tìm đến: cà phê, nhân viên, và trải nghiệm có được ở cửa hàng.

Một trong những trăn trở lớn của Howard là làm thế nào để Starbucks lớn mạnh mà vẫn duy trì được sự thân thiết với nhân viên và khách hàng. Howard không cho phép Starbucks trở thành một chuỗi kinh doanh khổng lồ không có tâm hồn. Starbucks đầu tư vào bộ phận nhân sự, đặt mục tiêu phải xây dựng một không khí tràn ngập sự quan tâm ở công ty vốn chỉ có ở các doanh nghiệp nhỏ. Công ty tập trung xây dựng mộ văn hoá doanh nghiệp dựa trên sự thẳng thắn, quan tâm và giúp các nhân viên cùng nhau phát triển.

Như tựa đề của quyển sách, xuyên suốt câu chuyện thành công của Starbucks là niềm đam mê của Howard với cà phê và khát vọng mang trải nghiệm cà phê chất lượng cao đến với tất cả mọi người. --> một công ty khó có thể phát triển lớn mạnh nếu không có sự đam mê và cái tâm từ nhà lãnh đạo. Nó là kim chỉ nan dẫn lối mọi quyết định lớn nhỏ. Sự đam mê đã khiến Howard mua lại Starbucks bằng mọi giá. Cố gắng thuyết phục các nhà đầu tư tin tưởng vào thành công của Starbucks. Quyết tâm xây dựng công ty toàn cầu với chất lượng tuyệt hảo và phong cách tinh tế, một cá tính táo bạo bất chấp tri thức truyền thống, mộ môi trường làm việc mang tính đầy đam mê với mối liên kết mang tính cá nhân cao giữa công ty, nhân viên và khách hàng. Howard không bao giờ chấp nhận đánh đổi lợi nhuận lấy cái bản sắc,  giá trị và mục tiêu cốt lõi của công ty. Tất cả những điều đó chỉ những người có niềm đam mê với cái tâm chân chính mới làm được. Trên đường đưa công ty phát triển, Howard đã rất nhiều lần phải đắn đo, cân nhắc giữa một bên là lợi nhuận vừ một bên là những giá trị cốt lõi của Starbucks. Làm sao để giữ được những giá trị đó mà công ty vẫn làm ăn có lãi? Có thể có được cả hai mà không cần phải đánh đổi? Starbucks là  mô hình hiếm thấy có thể đạt được một thành công bền vững như vậy.

LIKE A VIRGIN - RICHARD BRANSON

Mình thích cá tính của bác này dễ sợ. Cá tính nổi loạn, một doanh nhân với những tư tưởng phi truyền thống, yêu thích thể thao, có trách nhiệm xã hội. Một số ý chính yêu thích mà mình rút ra được từ cuốn sách "like a Virgin" của Richard Branson".

- Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tập thể dục để cân bằng cuộc sống,  rời khỏi áp lực công việc. Bản thân ông cũng phải thường xuyên lên kế hoạch tập luyện thể thao dù phải thường xuyên di chuyển.

- Nhấn mạnh về việc một doanh nghiệp ngoài mục đích lợi nhuận cũng cần phải có một mục tiêu xã hội để đóng góp cho cộng đồng.

- Trong kinh doanh, việc phát triển nhân viên là ưu tiên hàng đầu: trao quyền cho nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên nói lên ý kiến của mình, khuyến khích các kế hoạch nghỉ ngơi, rèn luyện sức khoẻ, theo đuổi sở thích riêng, sắp xếp công việc theo nguyện vọng của nhân viên và tìm cách kích thích những ý tưởng có thể làm ra lợi nhuận. Mô hình kim tự tháp lật ngược của Richard: quan tâm đến nhân viên --> khách hàng --> cổ đông.

- Tinh thần vui vẻ đặc trưng của Richard: "Nhớ phải luôn vui vẻ. Việc kinh doanh không còn nghĩa lí gì nếu không vui. Xây dựng một mối quan hệ lành mạnh sẽ đem lại cho bạn nhiều lợi ích hơn việc lúc nào cũng phải tranh đấu. Vì vậy, bản thân bạn và doanh ngiệp của bạn cũng bớt nghiêm túc đi. Bạn có thể sẽ vô cùng ngạc nhiên khi biết rằng lúc này, nhiều người khác đang để mắt đến bạn".

- Bài học khi thành lập một doanh nghiệp mới: thấy khoảng trống trên thị trường, xông vào trên nguyên tắc luôn giới hạn thiệt hại, dấn mình vào chuyến phiêu luuw tiếp theo. "Việc bạn lựa chọn cái gì phụ thuộc vào sở thích và mục tiêu của bạn, cũng như mức độ phù hợp của doanh nghiệp mới với khả năng chấp nhận rủi ro của bạn. Về cơ bản, bạn nên học cách đi theo bản năng của mình. Sẽ cần đến dũng khí. Hãy cố lên."

- Xây dựng thương hiệu. Virgin là một ví dụ tuyệt vời , xuất sắc về một thương hiệu có cá tính. Mình cực kì thích video safety instruction của Virgin America và rất nhiều video khác của hãng này. Sáng tạo, hiện đại, độc đáo, hấp dẫn, vui vẻ một cách rất ... Virgin. Và một lời khuyên từ Richard cho việc xây dựng thương hiệu: "có quá nhiều công ty quảng cáo hào nhoáng nhưng lại mang đến các sản phẩm và dịch vụ trung bình. Hãy chỉ hứa những gì bạn có thể làm, rồi sau đó, hãy làm mọi thứ bạn hứa và hơn chút nữa, đó là cách duy nhất giúp bạn kiểm soát được thương hiệu của mình.

- Mắc sai lầm không có gì xấu, miễn là đừng mắc đi mắc lại cùng một sai lầm

- Nhỏ thì đẹp. Một doanh nghiệp có cơ cấu gọn nhẹ, linh hoạt, mang tinh thần doanh nhân là tốt nhất.

THƯƠNG ĐƯỢC CỨ THƯƠNG Đi -HỒNG HẢI

Biết cuốn sách một cách tình cờ. Một người bạn của bạn bên Mỹ nhờ mình mua dùm để đem qua đó. Ấn tượng đầu tiên của mình qua cái tựa đề là đó là một câu chuyện ngôn tình rồi đây. Mà mình rất ghét thể loại này. Thế nhưng trong thời gian chuyển giao sách, rảnh rang không biết làm gì, mình đã đọc ké và ... rơi nước mắt mấy chục bận. :(. Không phải vì cái nội dung ngôn tình mà là vì cái nhân văn quá của quyển sách .Coi xong quyển sách, mình ngay lập tức add fb của tác giả, để được biết đến nhiều hơn những bài viết mới của anh.

Cuốn sách là tập hợp các câu chuyện kể về những phận đời mà tác giả đã từng trải lòng và những con người vô danh đã cho đi yêu thương một cách không điều kiện. Đơn giản vậy thôi. Nhưng cuốn sách tràn ngập yêu thương. Người lái xe ôm, em bé bán vé số, đứa bé bị bỏ rơi, người đàn ông tật nguyền, cậu trai trẻ bị nhiễm bệnh thế kỉ, người thanh niên tử tù, thằng bạn thân..., và cả chính hoàn cảnh của tác giả. Những câu chuyện ấm áp tình người đẹp đến nao lòng. Trong quyển sách, ta thấy một cuộc sống còn rât nhiều lam lũ, khó khăn nhưng tình cảm với nhau luôn đong đầy. Một thằng bé bán vé số mới học lớp 4 đã phải kiếm tiền nuôi ba mẹ và 2 em. Cực vậy nhưng tâm hồn em đủ rộng để cảm thấy tự hào về công việc của mình và để chia sẻ khó khăn với thằng bạn mới bị giựt cả triệu tiền vé số... Và những câu chuyện khác cũng có những nét đẹp riêng giống như vậy. Ngoài ra, yêu thương ở đây không chỉ dừng lại ở một câu chuyện mà nó mang tính tiếp nối với những câu chuyện khác. Một người hàm ơn người này sẽ tìm cách trả lại cái ơn đó cho những người khác. Câu chuyện đền đáp tiếp nối cứ thế lan rộng ra.

Ở đó ta học được cách mở rộng lòng mình và để trái tim rung động trước những cuộc đời của những con người kém may mắn, cách cho đi vô điều kiện và khéo léo để những con người đó không mặc cảm, cách đối xử lẫn nhau giữa người với người. Như tác giả nói, "Nếu bạn đến với tha nhân vì niềm vui, vì lòng mình biểu đến, chứ không phải để tích phước, thì cuộc trao-nhận sẽ đẹp lắm. Làm việc thiện để tích phước có nghĩa là bạn không trao hay cho gì cả. Chỉ là gửi tiết kiệm mà thôi."

Trong cái xã hội ngày nay với đầy những toan tính, lừa lọc, niềm tin vào cái thiện của con người càng ngày càng mờ nhạt. Và vòng xoáy cuộc sống nhanh quá khiến ta quên rằng mình phải sống chậm lại, để quan sát, cảm nhận và yêu thương. Cuốn sách như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu lắng, gợi ta nhớ lại cái cảm giác hạnh phúc của sự cho đi và nhận lại. "Khi chúng ta đọc được nỗi vui tràn lên mắt lên môi một người xa lạ vì những việc đôi khi rất nhỏ nhặt mà mình làm cho họ, chúng ta sẽ hạnh phúc lắm... Đó là cái hạnh phúc được làm một người có giá trị, dù chỉ cho một con người". Để rồi cuốn sách như nhắc nhở ta: "Sự giả dối là có thật, rất dễ thấy, nhưng hãy tin rằng chúng không phủ trùm lên tất cả. Hãy can đảm yêu thương và để sự tử tế lên ngôi, hãy mạnh dạn nuôi nấng niềm tin vào con người. Hãy làm ơn, đừng bỏ mặc Vân Tiên ốm yếu gày gò trong lòng mình. Uổng lắm".

Suy nghĩ một chút về bản thân mình. Cái nghề tiếp viên của mình có cơ hội gặp rất nhiều người, rất nhiều hoàn cảnh. Nhưng phải thú nhận là trước giờ mình vẫn chưa thật sự quan tâm đến những con người đó mà chỉ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của mình. Có những anh chị thấy mệt mỏi trong người do không đi quen máy bay và liên hệ mình xin thuốc. Mình chỉ đáp ngắn gọn là mình không được phép cho thuốc tuỳ tiện mà phải gọi bác sĩ nếu khách thấy cần thiết và xin lỗi khách. Lẽ ra mình có thể thể hiện một chút quan tâm hơn, làm cho họ một li sữa hay chanh nóng thì có lẽ họ sẽ thấy ấm lòng hơn rất nhiều. Rồi có lần gặp một bác lớn tuổi mà cả chục năm mới về Việt Nam. Bác lo sợ, lóng ngóng trên máy bay, không biết dùng nhà vệ sinh. Đến khi ra máy bay, bác oà khóc tức tưởi khi bị lạc mất đứa con gái đi cùng. Thương bác lắm và ước gì mình chú ý quan tâm đến bác nhiều hơn trong chuyến bay.

Cuốn sách dường như đã làm thức tỉnh mình và khiến ai đọc cũng phải nhìn lại chính bản thân. Trước giờ mình đã sống thế nào? Như lời nhắn nhủ của tác giả, mình biết mình cần "đập bỏ những bức tường kiên cố bao bọc lòng mình, hãy để trái tim rung lên như nó được sinh ra phải thế". Yêu thương phải luyện tập hàng ngày, "Chỉ cần mở cửa lòng mình, bước xuống đời, đi thật chậm, quan sát thật sâu, chúng ta sẽ thấy chật cứng quanh mình những phận đời cúi mặt đang cần một bàn tay nắm." Vì "giữa cuộc đời vô vàn chông chênh cần lắm những tình thương bình dị".

Chris Le không phải nhà văn, anh cũng công nhận điều này, mà chỉ là một người kể chuyện. Chuyện của anh hay vì đó là chuyện đời, nó muôn màu, nó thật, và nó giản dị, nhưng nhân văn. Qua những câu chuyện đó càng phục anh, một người có "trái tim biết rung động, đến tận cùng". "Tay tôi không đủ dài và vai cũng không đủ rộng để ấp ôm hết những khốn cùng nhưng luôn tự an ủi, thôi, cứ trọn vẹn với người nào, vui phần ấy, từng chút một."

PHỐ NHỮNG CỬA HIỆU U TỐI - PATRICK MODIANO

Cuốn sách là một hành trình tìm kiếm lại con người trước kia của Guy Roland, một người sau một tai nạn trên núi tuyết, đã quên hết những gì từng thuộc về mình. Qua quá trình tìm kiếm của anh, cuộc đời một con người hiện lên thật mong manh, vô thực qua sự tàn phá của thời gian, "tan nhanh trong chiều tối như nỗi buồn trẻ thơ". Một cuộc đời được tái hiện qua dăm ba bức ảnh, qua đôi ba dòng được ghi chép lại trong những cuốn Bottin và niên giám, qua những kí ức nhập nhoạng của những người còn sống và rồi đến họ cũng sẽ tan như mây khói. Như nhân vật chính đã tự sự: "từ cái gì đó xưa kia đã từng là tôi, nay chỉ còn sót lại một cái bóng trong trí nhớ hai nhân viên quầy bar". Thời gian đã và sẽ tàn phá tất cả. Còn gì nữa đâu. "Một ngày đẹp trời, họ độ nhiên hiện lên từ hư vô để rồi lại quay trở về đó sau khi đã bừng lên mấy đốm lấp lánh."..."tất cả chúng ta như người của những bãi tắm và cát... chỉ giữ lại vết chân của chúng ta có vài giây." Cuộc đời con người ngắn ngủi thế đấy.

 Để rồi gần đến cuối quyển sách, dù đã qua một quá trình tìm kiếm kiên nhẫn mà ta có cảm giác như Guy đã gần như định vị được câu chuyện cuộc đời mình thì chính Guy vẫn còn cảm thấy như "có vẻ rất hỗn độn, rất lụn vụn. Những mảnh rời, những mẩu nhỏ của một cái gì chợt trở lại trong tâm trí tôi trong quá trình tìm kiếm... Nhưng xét cho cùng, có lẽ một đời người là thế." . Anh vẫn chưa cảm thấy được mối dây liên kết giữa anh và con người trong quá khứ đó. "Có đúng là đời tôi không? Hay là đời một người khác mà tôi đã lẻn vào?". Một câu hỏi ám ảnh mà anh luôn tự hỏi trong suốt quá trình tìm kiếm.

Cuộc tìm kiếm đầy nhẫn nại của Guy cho ta thấy con người ta dù như thế nào thì lúc nào cũng sẽ đau đáu về nguồn cội, về bản ngã của bản thân. Như Hutte, sếp của Guy ở văn phòng thám tử tư, một người đã mất dấu tích lai lịch bản thân với quá khứ vốn là một tay chơi quần vợt cũng như vị nam tước tóc vàng đẹp trai, luôn băn khoăn việc tìm lại quá khứ của Guy có thực sự bõ công sức không và đã từng khuyên Guy đừng ngoảnh lại quá khứ mà hãy nghĩ đến hiện tại và tương lai. Thì đến khi nghĩ hưu, ông đã thay đổi thái độ. Khi ở Nice và đắm chìm trong những kỉ niệm xưa, ông đã cảm thấy rất hạnh phúc khi quay về với những kí ức tuổi trẻ của ông. Ông thú nhận ông đã "trở về nguồn" và nhận ra rằng "cậu có lí khi nói với tôi rằng trong cuộc đời, không phải tương lai, mà quá khứ mới là đáng kể."

Qua đó, ta có thể thấy một đặc điểm nổi bật trong các tác phẩm của Patrick Modiano, đó là "sự quằn quoại đối với quá khứ". "Modiano coi bản thân mình cũng như cả thế hệ ông là những người không có thời gian. Suy nghĩ định vị cho mình trong lịch sử, tìm hiểu quá khứ của mình trong quá khứ lịch sử và dưới ánh sáng ấy, hình dung rõ hơn những đường nét của tương lai." (Bình luận của Dương Tường, người dịch).

Cái quá khứ lịch sử mà Dương Tường nói đến trong cuốn sách này là cuộc di trú của người Nga sau cách mạng tháng mười và thời kì Pháp bị Đức chiếm đóng (1940-1944). Hoàn cảnh lịch sử đè nặng lên số phận cuộc đời của những nhân vật. Như hoàn cảnh của Gay Orlow: "Có một quốc tịch nào đó như nỗi ám ảnh của cô ấy vậy". Hoặc như Pedro đã từng nói, "đó là thời kì lạ", thời mà những người không có quốc tịch Pháp như anh và những người bạn của anh lúc nào cũng cảm thấy lo sợ, "càng ngày càng ít dám đi ra phố" vì sợ bị sát hạch giấy tờ. Để rồi hoàn cảnh lịch sử đó đã khiến anh và hội bạn anh trốn chạy khỏi Paris, riêng anh và Denise, với nỗi sợ hãi lớn hơn và thường trực hơn, quyết định vượt biên. Và bi kịch bắt đầu. Pedro bị mất trí nhớ do bị bỏ lại trên núi tuyết. Denise mất tích. Cả cuộc đời sau này của anh là những trăn trở về quá khứ và cuộc tìm kiếm nhiều khi vô vọng về con người trước kia.

Cái không khí tăm tối, chán nản như bám chặt lấy toàn bộ tác phẩm. Những phận người mà Guy gặp trong quá trình tìm kiếm bản thân đa phần cũng mang những hoàn cảnh rất riêng làm cho ta có cảm giác con người càng sống lâu thì sẽ càng mệt mỏi với cuộc đời. Một nhạc công piano trĩu nặng, buồn phiền; một người phê bình ẩm thực  đã trở nên bội thực với thức ăn; một người quản gia đơn độc đang cố níu kéo lại quá khứ, một nhiếp ảnh gia luôn sợ sệt và bị ám ảnh bởi các cuộc ám sát.  ... Và rồi thực tế cuộc sống là lãng quên và vô tình. Pedron mất tích liệu có ai đó đi tìm anh như nỗ lực của anh kết nối lại với quá khứ của mình? Người ta gặp nhau rồi chia tay nhau, và nhớ đến nhau trong một giây phút ngắn ngủi nào đó trước khi họ trở lại với cuộc đời và những mối bận tâm riêng của chính họ. Như cái cách Wildmer, người bạn khá thân lúc trước với Pedro, khi vô tình gặp anh ở quán bar, sau một cuộc nói chuyện hỏi thăm tình hình, đã lờ anh đi một cách vô thức để đến với nhóm bạn khác.

 "Phố những cửa hiệu u tối", đó là địa chỉ ở Rome mà có thê từng là nơi ở của Pedron trước khi anh đến Paris, trước cả những kí ức mà anh có được cho đến cuối quyển sách. Guy nói ở cuối quyển sách rằng anh sẽ phải thử trở về thăm lại nơi đó, như là một bước tối hậu. Con phố đó là một manh mối mù mịt về một nơi có thể đã từng là nhà, một nơi mà có thể, chỉ có thể thôi..., Pedron tìm lại được tên thật và nguồn cội của mình. Cái tên phố mang màu sắc u tối, xám xịt, nơi cuộc đời con người chợt xuất hiện với những đường nét mờ ảo rồi lại biến mất ở góc phố lúc nào không hay. Tên con phố cùng với cái hoàn cảnh của nó được đặt thành tiêu đề của cuốn tiểu thuyết như để nhấn mạnh lớp sương mù mờ ảo quanh cuộc đời một con người . Liệu Pedron có tìm lại được cuộc đời anh ở con phố đó? Không ai biết được. Nhưng anh vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm. Mù mịt, và nhiều khi vô vọng nhưng con người ta cần phải tìm về cái gọi là nguồn cội, là bãn ngã. Để có thể đứng vững trong cuộc đời.

Văn phong của Modiano đơn giản, ngắn gọn, không cầu kì và mang màu sắc bí ẩn, cuốn hút. Câu chuyện được kể qua lời tự thuật của Guy Roland. Một Paris hiện lên đơn giản như nó vẫn vậy, với sông Seine, những ngôi nhà, những con đường, công viên, những cây cầu, những con tàu, những cơn gió mùa thu. Tác giả không bỏ qua điều gì cả. Một Paris có những lúc thật buồn bã, không có sức sống trong những số phận con người mà nó chứa đựng, tối tăm trong những khu chung cư "dư âm bước chân của những người thường qua đó và đã biệt tăm từ bấy đến nay" nhưng cũng có lúc thật hư ảo khi Guy và Denise "bồng bềnh trong một đêm thơm lừng mùi hương

16/9/2016